Create your own awesome maps

Even on the go

with our free apps for iPhone, iPad and Android

Get Started

Already have an account?
Log In

Drie maal Andy Hargreaves, opstellen over onderwijs, leiderschap en duurzaamheid (Meso Focus #76, 2009) by Mind Map: Drie maal Andy Hargreaves, opstellen over onderwijs,
leiderschap en duurzaamheid (Meso Focus #76, 2009)
0.0 stars - reviews range from 0 to 5

Drie maal Andy Hargreaves, opstellen over onderwijs, leiderschap en duurzaamheid (Meso Focus #76, 2009)

01. Voorwoord

'mushrooming'

Bestaande organisatie grotendeels intact laten en ergens in dat geheel een plekje inruimen waar een onderwijsvernieuwing kan groeien

Geen reflectie op beginsituatie, niet het opnieuw stellen van prioriteiten om op basis van een coherente (- en gedeelde) visie

Overheid heeft geen visie op de vraag hoe ze duurzame schoolontwikkeling kan bevorderen.

Overheid streeft allerlei verbeteringen en vernieuwingen van het onderwijs na, maar stimuleert tegelijkertijd scholen niet of nauwelijks om zelf na te denken over hun visie.

Lissabon-doelstellingen, Scholen worden aanhoudend geconfronteerd met de consequenties die politici hieraan verbinden voor het onderwijs: resultaten in meetbare termen., "Dat mag misschien voor beleidsmakers en politici een inspirerend idee zijn, voor scholen en docenten is het natuurlijk een frase zonder praktische betekenis". (ps. 8-9)

Hargreaves: duurzame onderwijsontwikkeling moet gebaseerd zijn op een visie in onderwijs op de kennismaatschappij (is iets anders dan kenniseconomie)

een inspirerende en inclusieve onderwijskundige en maatschappelijke visie

Een gemeenschappelijke visie, breed gedragen door zowel de actoren binnen het onderwijs als andere maatschappelijke geledingen

Een visie van waaruit de overheid de ontwikkeling van het onderwijs kan sturen en ondersteunen, daar optimaal ruimte biedend aan de verantwoordelijkheid van onderwijsprofessionals om leerprocessen tot resultaten te brengen

1.2 Leeswijzer

"Onderwijs in de kennismaatschappij", "Teaching in the Knowledge Society. Education in the Age of Insecurity" (2003)

"De Vierde Weg", "The Fourth Way. Inspiring Future for Educational Change" (2009)

"De Zeven Principes van Duurzaam Leiderschap" (Educational Leadership 2003)

02. Onderwijs in de kennismaatschappij

2.1 De uitdagingen van de kennismaatschappij

Kenniseconomie, Pijlers: inventiviteit en creativiteit, Individuele belang

Kennismaatschappij, Empathie, solidariteit, kosmopolitische instelling, Maatschappelijk belang

Onderwijssysteem, Scholen moeten jonge mensen zowel voor de kenniseconomie als de kennismaatschappij voorbereiden, "Degenen die nu beginnen met lesgeven, en hun manier van lesgeven zullen bepalen hoe het vak van leraar zich zal ontwikkelen en wat het onderwijs met onze kinderen kan bereiken in de komende dertig jaar" (p.16), Meest gerespecteerde intellectuelen in de samenleving, Invloed buiten de klaslokalen: wereldburgers, Bij leerlingen essentiële maatschappelijke waarden naar boven brengen: civil society, Kosmopolitische instelling bij leerlingen naar boven halen: actieve wereldburgers, 'Publieke onderwijsstelsel', vastgelegd standaard curriculum, gericht op meten van resultaten, Niet te verwachten dat er binnen dit systeem leraren in de komende dertig jaar in staat of bereid zijn leerlingen voor te bereiden op de kenniseconomie en de kennismaatschappij, "In veel delen van de wereld is het terechte streven naar een hoger niveau van onderwijs verworden tot een dwangmatig streven naar standaardisering" (p.16), 'Hoogwaardig onderwijssysteem', Waarin hoogopgeleide leraren in staat zijn creativiteit en inventiviteit bij hun leerlingen te ontwikkelen doordat ze zelf tijdens hun opleiding en werk als professionals in de kennismaatschappij ervaren wat het betekent om in een creatieve en flexibele omgeving te werken, Lesgeven als een sociale missie

2.2 Een lerende maatschappij

Kennismaatschappij = lerende maatschappij

Verwerken informatie en kennis op een manier die mensen in staat stelt optimaal te leren, een manier die inventiviteit en vernieuwing bevordert en mensen het vermogen geeft om veranderingen in gang te zetten en onder controle te houden.

Economisch succes zijn gebaseerd op het vermogen van werknemers om steeds te blijven leren en van elkaar te leren

"Leerlingen voorbereiden op de kennismaatschappij is geen kwestie van hen zomaar wat leren. Het gaat erom hen te leren specifieke capaciteiten te ontwikkelen, zoals diepgaand cognitief leren, creativiteit en inventiviteit. Leraren moeten zich baseren op onderzoek, samenwerken in netwerken en teams, en zich voortdurend blijven ontwikkelen als leraar". (p.19)

2.3 Voorbij de grenzen van de kenniseconomie

Prijs kenniseconomie, Eigenbelang boven dat van de samenleving, Winst staat centraal: kenniseconomie onttrekt middelen aan de staat en indirect dus ook onderwijs, Marktfundamentalisme, Etnisch- en religieus fundamentalisme

Onderwijs moet verder kijken dan alleen kenniseconomie, Richten op ontwikkeling waarden en emoties die de persoonlijkheid van jonge mensen vormen: emotionele en cognitieve ontwikkeling, Uitdaging onderwijsorganisatie, Tegenwicht bieden aan risico's en veranderingen die veroorzaakt worden door chaos dmv. cultuur waarin het gaat om continuïteit, vertrouwen en samenhang tussen de vele activiteiten die de school ontplooit., Verbeteringen niet zoeken in curriculum, Versterking gemeenschapsdenken, "Voor goede leerresultaten is ook intellectuele en emotionele betrokkenheid nodig bij het leerproces en bij alle persoonlijke relaties en verbanden die in proces besloten liggen. Onze scholen voor voortgezet onderwijs ondermijnen ons vermogen om de kennismaatschappij bijeen te houden, juist doordat ze de nadruk uitsluitend op prestaties leggen". (p.22)

2.4 Zielloze standaardisering

'Change over Time'-project, "...veel grootschalige hervormingen in de afgelopen vijftien jaar hebben leerlingen nog voorbereid op de kenniseconomie noch voor het leven in de kennismaatschappij eromheen". (p.22)

Opleggen van standaardeisen in onderwijs heeft veelal geleid tot 'zielloze standaardisering', Leerlingen, Eisen zijn irrelevant voor goed presterende scholen, Voor leerlingen die speciale begeleiding nodig hebben zijn de eisen onhaalbaar en dus demotiverend, Werken verhoudingsgewijs nog het best voor leerlingen in de middengroep, maar worden zonder na te denken ook toegepast op de rest, Docenten, 'gehoorzame en streng gecontroleerde leveranciers van gestandaardiseerde prestaties'. (p.23), Massale uitstroom van gedesillusioneerde leraren en de demografische ommekeer in het lerarenbestand.

2.5 Professionele leergemeenschappen (plg)

Een effectieve school is per definitie een sterke 'plg'.

Drie belangrijke elementen, Samenwerking en overleg tussen professionals op school, Een duidelijke en permanente nadruk op onderwijzen en leren binnen die samenwerking, Het verzamelen van toetsgegevens en andere gegevens om voortdurend de voortgang en evt. problemen te bepalen en te evalueren

Sociaal proces waarin informatie wordt omgezet in kennis, Fullan (2001), "In dit proces worden kennis, vaardigheden en attituden van de leraren van een school (of verschillende scholen) samengebracht om te komen tot gezamenlijk leren en gezamenlijke verbetering". (pp. 25-26)

2.6 Het prestatiegerichte instructiemodel versus duurzame verandering

Prestatiegerichte instructiemodel, Gebaseerd op de overtuiging dat bepaalde lesmethodes uitermate geschikt zijn om leerlingen beter te laten leren en dat er bewezen methodes zijn om onderwijsverandering effectief te beheren., Plg is stap te ver zonder benodigde deskundigheid van docenten en schoolleiders, Grootschalige initiatieven, landelijke aanpak, met name gericht op taal- en rekenvaardigheid, Intensieve begeleiding/training docenten waardoor meetbare prestaties van lln. snel en significant verbeteren, Voordelen, Snel betere prestaties leerlingen en kleinere verschillen tussen lln. met verschillende sociale achtergronden, Scholen en leraren onderkennen nu belang van taal- en rekenvaardigheid, Voor het eerst zijn veel leraren er nu wel van overtuigd dat al hun leerlingen beschikken over het vermogen om te leren, Vastomschreven lesprogramma's en systeem van begeleiding/training biedt ondersteuning voor beginnende-, ongekwalificeerde- en ondergekwalificeerde docenten., Nadelen, Minder geschikt om duurzame verandering te bereiken, Naarmate niveau van de taalvaardigheid hoger wordt, lijkt het prestatiegerichte instructiemodel een minder spectaculair effect te hebben, Leidt aandacht af van andere vakgebieden waar kerncompetenties kennismaatschappij worden aangeleerd, Leraren verliezen vrijheid in de klas en hebben afkeer tegen strikt voorgeschreven lesprogramma's: demotivatie, "Het prestatiegerichte instructiemodel biedt leraren die als goede reflective professionals in staat zijn naar een oordeel te handelen, weinig ruimte voor voortdurende professionele ontwikkeling". (p.29)

2.7 De kloof tussen arme en rijke gemeenschappen

Aanpak hangt af van type school en onderwijs., Kunnen beide aanpakken elkaar ook aanvullen ipv met elkaar te wedijveren?, Verschil tussen de twee methodes kan gemakkelijk leiden tot een diepe kloof tussen arme en rijke gemeenschappen, Autonomie met name voor scholen en leraren in redelijk welvarende gemeenschappen, Leidt in rijkere gemeenschappen tot plg's en opleiden van jonge mensen met capaciteiten om kenniseconomie vorm te geven, Leidt in arme gemeenschappen tot prestatiegerichte instructiemodel met beperkende invloed op ontwikkeling capaciteiten kennismaatschappij en leiden jonge mensen op die slechts een dienende rol hebben in de kenniseconomie, "...een vorm van apartheid in de professionele ontwikkeling en verbetering van scholen". (p.30)

Aanpak plg lijkt beste te werken in omstandigheden:, Hooggewaardeerd en goed gefinancierd onderwijssysteem met vakkundige en hooggekwalificeerde leraren., Scholen draaien al vrij goed, Leiding is in staat om leraren te motiveren en betrokken te houden, Voldoende middelen om leraren en scholen de tijd en de flexibiliteit te bieden die nodig zijn om op een professionele manier met elkaar te werken

Aanpak prestatiegerichte instructie werkt beter in situaties:, Met weinig geld en vakkundigheid, Met grote aantallen ongekwalificeerde en niet goed opgeleide leraren, Waar scholen al lange tijd slechte resultaten boeken, Waar leraren het geloof verloren hebben dat zij nog een verschil kunnen maken, Waar veel leidinggevenden zichzelf als manager beschouwen ipv als schoolleiders, Waar de middelen beperkt zijn of verdeeld moeten worden over te veel activiteiten

2.8 De roep van de kennismaatschappij

"Voor vrijwel alle scholen is het de hoogste tijd om meer geavanceerde verbeterstrategieen te ontwikkelen, met elementen van zowel prestatiegerichte instructie als van professionele gemeenschappen". (p.31), de auteur beschrijft in dit artikel echter geen voorbeeld van dit 'blended' concept., Kritische dialoog bij uitvoeren van bepaalde instructie-elementen

"We zullen pas een rechtvaardige en maximaal renderende kennismaatschappij kunnen vormen en gebruik kunnen maken van het collectieve intellect van iedereen, als het arme deel van de bevolking net zoals hun rijke buren kan profiteren van volwaardig uitgeruste scholen, vakkundige en hooggekwalificeerde leraren en uitgebreide ondersteuning van buitenaf". (p.32)

03. De Vierde Weg van Verandering. Naar een tijdperk van inspiratie en duurzaamheid.

3.1 Introductie van De Vierde Weg

"The Third Way: The Renewal of Social Democracy" (Giddens, 1999), Sociale staat veel groter geworden dan oprichters voor ogen hebben gehad., Onbetaalbaar, Leidt tot langdurig afhankelijk en onverantwoordelijk gedrag van mensen die door staat onderhouden worden., Tegenhanger 'de markt' is niet in staat sociaal vangnet te creëren en creëert verkeerde cultuur, De Eerste Weg, Beroepsgroepen hadden een grote mate van vrijheid en autonomie., De Tweede Weg, Beroepsgroepen kregen te maken met meer overheidsbemoeienis en marktwerking, De Derde Weg, Een meer creatieve combinatie van publieke, particuliere en vrijwillige initiatieven, met sturing van bovenaf en actieve ondersteuning van bovenaf, Met inbreng van professionals, zonder echter te vervallen in onbeperkte vrijheid, Introductie Vierde Weg, "Hiermee kunnen (en moeten) we een nieuw tijdperk van inspiratie en duurzaamheid binnenstappen". (p.35), Overheidsbeleid, professionele inbreng en publieke betrokkenheid samenbrengen rondom een inspirerende sociale en onderwijskundige missie

3.2 De Eerste Weg

Jaren '60-'70 vorige eeuw, Gekenmerkt door optimisme en innovatie, 'een gouden tijd voor onderwijs; er was geld en respect en er gebeurde van alles'

Verandermodel gericht op vrijheid en flexibiliteit, Inspiratie tot innovatie en deze ook verspreiden onder enthousiastelingen, Grote verschillen in richting en kwaliteit agv. grote kwaliteitsverschillen schoolleiders, Gebaseerd op intuïtie en theorie, niet zozeer op gegevens uit de praktijk

Overgangsperiode eind jaren '70 - midden jaren '90 vorige eeuw, Krimpende economie: innovatie beteugeld, marktconcurrentie ts. scholen wordt aangemoedigd, Resultaatgericht onderwijs en hervormingen trachtte als basis komen tot een algemene en geaccepteerde visie op een meer uitdagend leerproces, Complexiteit en tegenstrijdigheid, "In dit verandermodel werd niet stelselmatig geïnvesteerd in de professionele ontwikkeling van leraren en schoolleiders, terwijl professionele ontwikkelingen juist nodig was om de sterke en intelligente leergemeenschappen te vormen die in staat zouden zijn de normen om te zetten in praktijk en hun eigen doelstellingen te formuleren." (p.37)

3.3 De Tweede Weg

Periode 1995-2005: de weg van standaardisering en marktwerking

Paradox: grotere vrijheidservaring door ouders als consument, professionals juist onderworpen aan strenger toezicht

Een duidelijke koers en leidde soms tot een tijdelijke verbetering van meetbare resultaten, Niet duurzaam, Ten koste van diepgang, breedte en plezier van leren

3.4 De Derde Weg

Vanaf 2005: post-standaardisering

Drie paden vormen de Derde Weg van poststandaardisering, Het Pad van de Autocratie, Onderkenning van nieuwe problemen waaronder de behoefte van innovatief schoolsysteem, houden echter vast aan oude systeem, Het oude systeem is nooit streng genoeg toegepast: meer concurrentie en strengere regelgeving, Het Pad van de Technocratie, Morele kwesties van ongelijkheid en sociale rechtvaardigheid worden via een technische formule weergegeven als een prestatiekloof en waarvoor scholen en leraren verantwoordelijk worden gehouden, Oplossing in verzamelen van cijfermatige gegevens en uitgebreid systeem van toetsen, "Dit soort gegevensgestuurde instructie leidt ertoe dat onderwijsgevenden afdwalen van het onderwijspad". (p.39), Het Pad van de Bezieling, Stimuleren van professionele betrokkenheid en dialoog, Scholen leren van elkaar, Project Raising Achievement/Transforming Learning (RATL), Engeland, Een verbetermodel voor scholen VO dat verbeteringen stimuleert dmv. netwerken waarin vakgenoten elkaar aansporen en ondersteunen, "Ondanks de inspanningen van projectleiders is de 'collectieve bezieling' voornamelijk gericht op het snel en enthousiast omarmen van kortetermijnstrategieen voor het behalen van reeds bestaande doelen en niet op pogingen om het leren en onderwijzen op lange termijn te veranderen en te verbeteren., Post-standaardisering is mix van autocratie, technocratie en bezieling: oude politieke doelen worden bereikt met nieuwe middelen

3.5 De nalatenschap

De Eerste Weg, Drijvende kracht van innovatie en flexibiliteit, Herstel vermogen curriculumontwerp door docenten, Verbindende sociale en onderwijskundige missie

Overgangsperiode naar Tweede Weg, Sturende werking van algemeen geldende normen en toetsing als onderdeel van het leerproces

De Tweede Weg, Gevoel van urgentie mbt tot normen en rechtvaardigheid, Aandacht voor behoeftes van alle leerlingen op alle scholen, Betere specifieke vaardigheidstraining op aantal gebieden, Effectief en zinvol gebruik van prestatiegegevens bij beoordelingen en interventies door leraren.

De Derde Weg, Meer middelen en een groter vertrouwen in het onderwijs, Ontwikkeling geavanceerder model voor gegevensgestuurde verbetering, Meer steun en erkenning leraren en professionele ontwikkelking

Stimulering van verbetering en wederzijdse ondersteuning tussen scholen

3.6 De Vierde Weg

Actietheorie vergelijkbaar met de Derde Weg, aantal elementen anders geïnterpreteerd en aanvullende elementen

3.6.1 Vijf Pijlers van Ambitie en Partnerschap, "Wat uiteindelijk het fundament vormt van duurzame onderwijsverandering, is niet een overkoepelend geheel van overheidsbeleid en overheidsmaatregelen, maar mensen die als partners samenwerken op basis van gedeelde en inspirerende ambities". (p.42), Een inspirerende en inclusieve visie, "een inspirerende en inclusieve morele doelstelling geeft richting aan een systeem, maakt het tot een geheel en trekt de beste mensen aan om erin te werken". (p. 43), Publieke betrokkenheid, Door ouders en leden van de gemeenschap te benaderen via scala aan initiatieven, Openlijk delen van informatie met de gemeenschap zodat problemen samen kunnen worden opgelost, Controlefunctie overheid (= niet altijd effectief), Geen opbrengt zonder investering, Verantwoordelijkheid van de gemeenschap als geheel is exclusief terecht gekomen op de schouders van de scholen, maar mogen niet falen., Scholen hebben omgeving en maatschappij nodig om te helpen, Verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven voor onderwijs, Kritische oordeelsvorming werd verdrongen uit het curriculum doordat bedrijven de nadruk legden op programma's die zich richtten op functionele zaken en niet op het ontwikkelen van meer algemene en essentiële vaardigheden, Nu ommekeer door trend sociaal verantwoord ondernemen, "De verantwoordelijkheid tussen scholen en bedrijven moet wederzijds zijn en transparant, en niet doorzichtig en eenzijdig". (p.46), Leerlingen als partners in verandering, Leerlingen als doelgroep van veranderingspogingen maar ook als volwaardig partner, Meedoen in besluitvormingsproces op school, "Het betrekken van leerlingen bij onderwijsveranderingen begint met het onderzoek naar de manier waarop zij leren verantwoordelijk te zijn". (p.46), "Als scholen en schoolsystemen een breder blikveld hebben en dit tot uiting laten komen in hun curriculum en de manier van lesgeven, dan zullen hun leerlingen zich meer betrokken voelen bij het scheppen van een betere wereld en zich er meer voor in willen zetten". (p.47)

3.6.2 Drie Principes van Professionaliteit, "De deur van de klas is de poort naar veranderingen dan wel de ophaalbrug die verandering op een afstand houdt. Geen enkele actietheorie voor duurzame onderwijsverandering kan voorbijgaan aan de leraar". (p.47), Vakkundige leraren, Goede ondersteuning, een toereikend salaris en professionele autonomie, Inclusieve onderwijskundige en sociale missie, Universitair opleidingsniveau, opleiding leraar na het afstuderen, Bevrediging die functie oplevert, Professionalisme met macht, Leraren die voortdurend bijleren blijven behouden voor vak en werken op een steeds hoger niveau, Een meer gevarieerd aanbod van professioneel leren dat past bij inspirerende onderwijskundige en sociale missie, "Een aanpak waarbij leraren zelf materiaal ontwikkelen om leerlingen te toetsen, obv. de professionele praktijknormen waarvoor zij zelf verantwoordelijk voor zijn. Leraren maken gebruik van elkaars energie en professionaliteit. Niet om tegemoet te komen aan overheidscontrole, maar om gezamenlijk als verantwoordelijke professionals het niveau van het onderwijs te verhogen". (p.49), Energieke leergemeenschappen, Lortie (1975): geïsoleerd bestaan in een klaslokaal bij leraren leidt tot een non-innovatieve cultuur van conservatisme en individualisme, Leerlingen presteren beter in cultuur waar wordt samengewerkt, Samenwerkingscultuur bevordert gezamenlijk leren en biedt ondersteuning in moeilijke tijden van verandering., Leidt niet automatisch tot leren en presteren: succes afhankelijk van mate waarin schoolleiding en overheid de samenwerking ondersteunen en sturen, Samenwerkingsculturen veranderen in processen van geforceerde collegialiteit, Plg's sterk gericht op goed onderwijs en leveren prestatiegegevens op die leraren gezamenlijk kunnen evalueren: bevordert samenwerkingscultuur, "We moeten opnieuw een cultuur scheppen waarin leraren in professionele leergemeenschappen een aanzienlijk deel van het curriculum zelf ontwerpen en gezamenlijk beslissingen nemen over pedagogische zaken, binnen een duidelijke en breed gestelde richtlijnen die hen als groep in een gezamenlijke richting sturen". (p.51)

3.6.3 Vier katalysatoren van coherentie, Moeilijkste gedeelte van onderwijsverandering niet hoe je deze in gang zet maar verspreid = coherentie, Duurzaam leiderschap, Een verandering zonder leiderschap heeft geen enkele kans van overleven, Probleem functie leiderschap: niet aantrekkelijk en aanbod kandidaten schaars, Oplossing = gedeeld eigenaarschap, Veranderingen ontstaan eerder vanuit de leraren zelf dan dat ze gedwongen moeten worden, Vormt integraal onderdeel van het curriculum en de pedagogische ontwikkeling, Gaat niet om samenwerken obv opgelegde normen van buitenaf, Een netwerk zonder staatsbemoeienis, Mensen op scholen leren het best door elkaar te observeren, naar elkaar te luisteren en van elkaar te leren, Verspreiding van verandering door bouwen van nieuwe relaties en verspreiden van nieuwe kennis, Netwerken, Effectieve netwerken in natuurlijke en sociale systemen combineren nieuwe ideeën (innovaties) met structuur, Overheden kunnen netwerken niet beheren, alleen verstoren door allerlei zaken in het netwerk te gooien waaraan beslist aandacht moet worden besteed, "Binnen de netwerken wisselen ervaren en gerespecteerde praktijkmensen ervaringen uit. Daardoor wordt de interactie nog verder verdiept en geprikkeld door het inbrengen van ideeën en expertise van buitenaf. Het resultaat is een aanzienlijke, meetbare verbetering". (p.54), Rekening houden met:, Politici leggen nadruk op snelle verbetering m.a.g. dat netwerken zich gaan bezighouden met kortetermijnoplossingen en lange termijn visie uit oog verliezen, Netwerken moeilijk voor scholen in dezelfde plaats, Netwerken en samenwerkingsverbanden bescheiden opstarten en pas intensiveren als voordelen van samenwerking duidelijk zijn, Verantwoordelijkheid boven verantwoording, "Een sterk zelfregulerende groep professionals die openstaan voor elkaar en elkaars ideeën, zorgt voor een sterke collectieve verantwoordelijkheid." (p.56), "Een democratische en duurzame actietheorie voor onderwijsverandering is er een waarbij leerlingen worden getoetst ten behoeve van het leren in de klas, met gebruik van een breed scala aan diagnostische toetsen en andere beoordelingsmethodes die leraren informatie verschaffen over de voortgang en problemen van individuele leerlingen. Stelselbreed wordt verantwoording afgelegd door middel van zorgvuldig uitgevoerde steekproeven, in plaats van door een verkwistend en politiek gecontroleerd integraal systeem. Maar bovenal stelt de Vierde Weg verantwoordelijkheid boven verantwoording. Verantwoording wordt raken als het geweten van het systeem, en niet als de instantie die het systeem stuurt." (p.57), Bouwen vanaf onderen, sturen vanaf boven

04. De zeven principes van duurzaam leiderschap

4.1 Niet-duurzaam leiderschap

'Change over Time'-onderzoek, Veranderprocessen en -strategieën van schoolleiders leiden in meeste gevallen slechts tot tijdelijke en lokale veranderingen en zelden tot blijvende of wijdverbreide verbeteringen

4.2 Definitie van duurzaam leiderschap

Doet ertoe, verbreedt zich en is blijvend

Gedeelde verantwoordelijkheid, geen onnodig beroep op menselijke en financiële middelen en zorgvuldige omgang met de onderwijs- en leefomgeving

Activistische omgang met omgevingsinvloeden

Schept onderwijsomgeving die recht doet aan verscheidenheid en zorgt daarmee voor een kruisbestuiving van goede ideeën en succesvolle werkwijzen.

Vindt plaats in onderwijsgemeenschap waarin leren en ontwikkelen gezamenlijke processen zijn.

4.3 Principe 1 Duurzaam leiderschap resulteert in duurzaam leren

Duurzaam leren is betekenisvol leren: gaat altijd door, waarbij lln. zich intellectueel, sociaal en emotioneel ontwikkelen

Het gaat niet om de resultaten op zich, maar om het leren dat aan de resultaten ten grondslag ligt., Duurzaam leren zorgt voor blijvende en meetbare verbetering van het leren

De belangrijkste verantwoordelijkheid van schoolleiders is zorgen voor duurzaam leren

4.4 Principe 2 Duurzaam leiderschap is een waarborg voor blijvend succes

Betekent dat mensen samenwerken in een netwerk waarin ze elkaar beïnvloeden en waarin activiteiten van opeenvolgende leiders goed op elkaar kunnen aansluiten.

Duurzaam leiderschap vereist serieuze aandacht aan de opvolging van een leider.

4.5 Principe 3 Duurzaam leiderschap creëert duurzaam leiderschap bij anderen

Duurzaam leiderschap moet gedeeld worden met velen en is een gedeelde verantwoordelijkheid.

4.6 Principe 4 Duurzaam leiderschap richt zich op sociale rechtvaardigheid

Betekent niet alleen het invoeren en in stand houden van verbeteringen op de eigen school, maar ook dat men hierbij rekening houdt met de belangen van scholen en de leerlingen in de wijdere omgeving: sociaal rechtvaardig handelen

4.7 Principe 5 Duurzaam handelen put menselijke en materiële middelen niet uit, maar ontwikkelt deze juist

Duurzaam leiderschap betekent zuinig zijn met middelen, maar duurzaam leiderschap is niet goedkoop.

Leiderschap waarbij continu oog bestaat voor welbevinden van de leider, is uiteindelijk de enige vorm van leiderschap die duurzaam is.

4.8 Principe 6 Duurzaam leiderschap ontwikkelt diversiteit en kundigheid

Er wordt erkend dat er veel verschillende manieren zijn van goed leren, onderwijzen en leidinggeven.

Cultiveert verschillen en creëert netwerken waarin door uitwisseling van kennis en ervaringen een kruisbestuiving ontstaat die leidt tot verbetering

4.9 Principe 7 Duurzaam leiderschap betekent een activistische opstelling tegenover de omgeving

Betrokkenheid met omgeving creëeren om gezamenlijk oplossing te vinden