RÖLÖVE (ölçü almak) 6

1. Plan Ölçüsü Almak Plan ölçüsü almaya, iç ve dış ölçülerin ve duvar kalınlıklarının beraberce alınabileceği bir kat olmasından dolayı zemin katından başlanır. Önce dış ölçüler tek tek veya şerit çekerek devamlı okumayla alınır, böylece aynı zamanda yerleşim planında gerekli olan dış ölçüler de alınmış olur .

1.1. Plan için alınan ölçülerin aynı zamanda kesitler ve cephelerde de kullanılacağını unutmamak, bunun için çok dikkatli almak gereklidir.

1.2. Eğer binanın dış çizgileri çok açılı ise bir ip poligonu oluşturularak dış ölçüler bu poligona göre alınır. Bu poligonun kenarları birbirine paralel veya dik veya bina duvarına paralel olmak zorunda değildir.

1.3. Her kenar üzerinde belirli aralıklarla (örneğin 1,00 m) işaretler konur ve bu noktalara göre istenilen her nokta (pencere, kapı pervazı, bina köşesi vb.) üçgenleme ile ölçülür. Bu poligon, binanın etrafı açıksa çok rahat kurulur, ancak mutlak 4 kenara birden kurulamıyorsa 2 veya 3 kenara da kurulup o kenarların ölçüleri bu sistem ile alınabilir.

1.4. Bina çevresi ve açılar ölçüldükten sonra pencere ve kapılardan duvar kalınlıkları alınarak içeri girilir. Ölçmeye bir köşe odadan başlanır.

1.5. Plan ölçüsü olarak her hacimde dolu-boş ölçüleri, pencere kapı boşlukları, dolap derinlikleri, duvar kalınlıkları ölçülür. Eğer iki kişi çalışılıyorsa tahta metre veya 5 m şerit ile tek tek ölçü alınır.

1.6. Genel kanıya göre tek tek dolu-boş ölçümünde, her ölçümde yapılacak hataların birbiri üstüne eklenmesi hata payını artırmaktadır. Üç kişi çalışırken bir duvara şerit çekmek daha doğru bir tekniktir. Bir kişi şerit metrenin sıfırını köşeye tutarken, ikinci rölöveci şeriti çekerken her okunması gerekli köşeyi yüksek sesle okur, üçüncü rölöveci kroki üzerine yazar.

1.7. Ancak kolay ve çabuk olması açısından ölçüleri her köşenin kenarına yazmaya gerek yoktur. Ölçünün başladığı köşenin kenarına "0" koyup bütün okumaları alt alta yazmak yeterlidir. Böylece hem kroki üzerinde ölçüler az yer kaplar, hem de çabuk yazılarak vakit kazanılır.

1.8. Eğer duvar yüzünde, arkasından metre geçirilemeyecek bir mobilya, örneğin bir dolap varsa, o duvarın ölçüsü, dolap yanlarındaki duvar uzunlukları ve dolap uzunluğu olarak tek tek alınır ve öyle yazılır, daha sonra çizim aşamasında toplanır . Ölçülmesi zor veya çok pis olan hacimlerin –WC gibi- ölçüleri yerdeki karo veya duvardaki fayans sayısından bulunabilir.

1.9. Planda dolu-boş ölçüleri alınırken en tereddütlü kısım pencere, kapı ve dolap pervazlarıdır. Özellikle rölöveye yeni başlayanlar ölçüyü pervaz iç kenarından mı, yoksa dış kenarından mı alacaklarını bilemezler. Bu gibi durumlarda ölçüyü hep aynı noktadan almak lazımdır, örneğin pervaz-duvar birleşmesi gibi.

1.10. Plan ölçüsünde çok gerekli olan buna karşılık alınması en çok unutulan ölçü duvar kalınlığı ölçüsüdür. Unutmaya engel olmak için her hacimden çıkarken veya girerken iç duvar kalınlığını kapı boşluğundan, dış duvar kalınlığını pencere boşluğundan almayı ilke edinmek gereklidir.

1.11. Alınan ölçüler plan krokisi üzerine yazılırken hangi açıklığın ölçüsünün yazıldığı hep kaybedilir. Bunun için üzerinde kroki çizili olan kağıt, altlık ile beraber daima çalışılan duvara paralel tutulmalıdır.

1.12. Bu da devamlı olarak altlık ve kağıdı döndürmeyi gerektirir, dolayısıyla ölçüler teknik resim kurallarının gerektirdiği istikamette çoğu kez yazılamaz.

1.13. Bu yüzden çizim yapılırken bazı rakamların hangi taraftan okunacağına karar vermek güç olabilir. Örneğin 66, 68, 86, 89, 98, 99 rakamları, tersten veya yüzden başka rakamlar verdiklerinden, bunları yazarken daima altlarına küçük bir çizgi çizmek gereklidir.

1.14. Plan ölçümünde hacimlerin içinde alınması gereken bir diğer ölçü köşegen ölçüleridir. Köşegen ölçüleri ile mekândaki çarpıklıklar ortaya çıkar. Ancak köşegen ölçülerini fazla abartmadan, her hacim için iki veya üç adet almak yeterlidir, fazla alınan köşegen ölçüleri temiz çizimi çok zorlaştırır .

1.15. Diğer önemli bir konu da köşegen alındığı zaman meydana gelen üçgenin tam bir üçgen olması ve açılarının çok dar olmaması gerektiğidir.

1.16. Küçük yerlerde, özellikle duvar kalınlığındaki pencereler içinde veya kapılarda duvar kalınlıklarında köşegen almak çok yanıltıcı olur ve tam değer veremeyeceğinden faydadan çok zarar sağlar.

1.17. Ölçüm yapılırken metre gergin tutulmalıdır. Plan krokisi üzerinde ölçüleri yazarken yalnız köşegen ölçüsünün nereden nereye alındığı ölçü çizgisi çizilerek belirlenir.

1.18. Bunun dışında diğer ölçüler için, krokiyi karıştıracağından, ölçü çizgisi çizmeye gerek yoktur. Ölçünün nereden nereye alındığı iki nokta ile ifade edilir . Köşegen ölçüsü mekânın içinde bulunan eşyalardan dolayı tam köşeden alınamıyorsa, eşyanın bittiği yerden ölçü alınabilir. Esas olan köşe açısını bulmaktır.

1.19. Alınan ölçüler her bir odanın kendi içindedir. Bu şekilde odanın çarpıklığı saptanır. Ancak bir oda diğerine göre çarpık olabilir. Bu durumda bazı rölöveciler kapı boşluğunda köşegen ölçü alarak bu soruna çözüm ararlar. Bu yanıltıcı netice verir, kapı boşluğu gibi dar bir alanda yapılan üçgenleme hassas değildir

1.20. İki odanın birbirine göre açısını bulabilmek için en iyi çözüm bir odadan öbürüne, kapıdan geçen köşegen ölçüsü almaktır. Odalar arası köşegenin muhakkak köşeden köşeye olması gerekmez, herhangi bir belirgin köşeye (örneğin pencere köşesi) olması yeterlidir.

1.21. Plan üzerinde, plan ölçülerinden başka bazı önemli kesit ölçülerini de yazmak mümkündür. Örneğin pencerenin önüne yazılacak üç ölçü, kapının önüne yazılacak iki veya üç ölçü pencere veya kapının yerden yüksekliği, pencere veya kapının kendi yüksekliği ve tavana olan mesafesini verir. Mekânlar arasındaki kot farkları gene plan üzerine, kapı eşiklerinde, yazılabilir .

1.22. Bir katın ölçüsü bittikten sonra diğer katlar aynı şekilde ölçülür . Çizimde kolaylık olmak üzere katları tam üst üste oturtabilmek için üst kattan alttakine, örneğin merdiven kovasından, şakul indirip her iki katta da ipin yerini ölçmek gereklidir. Bu şekilde iki kat birbirlerine kilitlenmiş olur. Bu kilitleme aynı zamanda kesitleri de kontrol etmeye yarar.

2. Giriş

2.1. Eski belgelerden ölçü elde etmek: Eski belgeler, arşivlerden bulunacak eski çizimler, eski gözlemler, tarifler, anlatımlar, yapı izni, röperli kroki, kot-kesit vb. belgelerdir.

2.2. Bir rölöve çalışmasında ölçü genel olarak üç kaynaktan elde edilebilir, bunlar eski belgeler, eski veya yeni çekilmiş fotoğraflar ve bizzat yapılan yeni ölçmelerdir.

2.3. Fotoğraflardan ölçü elde etmek: Fotoğraf bir rölöve çalışmasında ölçümün tamamlayıcısı olarak çift kontrol yapma olanağı sağlarlar.