Create your own awesome maps

Even on the go

with our free apps for iPhone, iPad and Android

Get Started

Already have an account?
Log In

Middeleeuwen by Mind Map: Middeleeuwen
4.1 stars - 20 reviews range from 0 to 5

Middeleeuwen

Eerste trimester

Val WRR

HB p.31-34

Hoogbloei onder Trajanus (200n.C.), Daciërs, Parthen

Interne oorzaken, Rijk te groot, onbestuurbaar, zwakke leiders, decadentie aan het keizerlijk hof, soldatenkeizers, generaals, pleegden vaak staatsgrepen, grenzen verzwakten, uitzonderingen, Diocletianus, splitste het rijk in 2 delen, tetrarchie, Constantijn, schafte tetrarchie af, godsdienstvrijheid voor christenen, bekeerde zich tot het christendom (Arianisme?), stichting Constantinopel, nieuwe hoofdstad van HEEL het RR, Theodosius, christendom wordt staatsgodsdienst, te veel huurlingen, hoge belastingen, economie stort in, trouw van het leger werd vaak afgekocht

Externe oorzaken, Germaanse invallen, Odoaker, onttroont laatste Romeinse keizer, Wordt zelf GEEN keizer, stuurt de regalia van de Romeinse keizer naar de keizer van het ORR, Romulus Augustulus, laatste Romeinse keizer

De Germanen

HB p.35-38

Volksverhuizingen, oorzaken, Overbevolking, Voedseltekort, migratie, Aantrekkingskracht van welvaart van Rome, verzwakte grenzen, stammen, Hunnen, Afkomstig uit het Verre Oosten, Trekken door Centraal Europa naar het Westen, Goten, Ostrogoten, Visigoten, Uit Centraal Europa verjaagd door de Hunnen, Gothalanda --> Cataluña, Vandalen, Andalusië

Cultuur, vaak barbaarser voorgesteld dan in werkelijkheid, Romeinse auteurs, Caesar, Tacitus, bijna geen Germaanse geschreven bronnen, wel levendige mondelinge cultuur (verhalen), veel Germanen hadden de Romeinse cultuur overgenomen, meer veeteelt ipv graanteelt, polytheïsme, Donar, Freya, enzovoort

De Franken

HB p.39-50

Germaanse stam

Woongebied = het huidige Frankrijk

Soms bondgenoten, soms vijanden van de Romeinen

Twee stammen, Ripuarische Franken, Eigen wetgeving, woonden aan de Rijn, Salische Franken, De Merovingers, gesticht door koning Merovech, Kern van het rijk = Doornik, Clovis, Kern van het rijk = Parijs, doopsel (ca. 500), Zijn onderdanen volgen hem en bekeren zich, Wordt voorvechter van het christendom, vaas van Soissons, De vadsige koningen, regeren niet zelf, hofmeiers, soort eerste minister, doet het eigenlijke regeringswerk, Karel Martel, Slag bij Poitiers, 732, eerder in de buurt van Tours uitgevochten, veldslag tegen de Spaanse Moren, Pepijn de Korte, staatsgreep, met de hulp van de paus, tot koning gezalfd, sacraal (heilig) koningschap, stichter van de Karolingische dynastie, verjaagt de Langobarden, schenkt de veroverde gebieden aan de paus, de pauselijke staten (Italië), De Karolingers, gesticht door Pepijn de Korte (ca.750), genoemd naar Karel de Grote, gekroond door de paus (800), gekroond tegen zijn wil?, waarschijnlijk diplomatiek manoeuvre tov de keizer van het ORR, sterft in 814, Lodewijk de Vrome (814-843), Verdrag van Verdun, 843, verdeling van het rijk van Lodewijk onder zijn zonen, Karel de Kale, West-Francië, Lotharius, Lotharinge, al snel ingepalmd door zijn broers, Keizerskroon, Lodewijk de Duitser, Oost-Francië

Het ontstaan van een nieuwe samenleving

HB p.51-53

fundamenten van de West-Europese cultuur, (Grieks-)Romeinse beschaving, Romaanse talen, Frans, Spaans, Italiaans, ..., wetten, Romeins recht, heirbanen, namen van de maanden, januari -> Janus, juli -> Julia, augustus -> Augustus, ..., architectuur (rondbogen, zuilen,...), wijn, Germaanse beschaving, mode, broek, dieet, hoofdbestanddeel = vlees, bier, weekdagen, donderdag -> Donar, vrijdag -> Freya, ..., christelijke Kerk, nam zaken uit zowel de Germaanse als de Romeinse cultuur over en gaf er een christelijke invulling aan, Germaanse zaken, feesten, Joelfeest, kerstboom, licht -> advent/kerstster, Halloween, All Hallows Eve, Lied van Heer Halewijn, geesten verjagen/gunstig stemmen, Romeinse zaken, paus = Lat. "pontifex maximus" =hogepriester, grenzen van parochies = grenzen van Romeinse civitates

Landbouw

HB p.22-28

vroege middeleeuwen, ca.500 - ca.1000, weinig opbrengsten, weinig geschikte landbouwgrond, bossen en wouden, moerassen, ongunstig klimaat, te koud, primitieve landbouwtechnieken, haakploeg, slechte bespanning lastdieren, tweeslagstelsel, land werd verdeeld in twee stukken; afwisselend: één bebouwd , één braakland, doel: grond minder snel uitputten, landbouwwerktuigen vaak nog uit hout gemaakt

late middeleeuwen, ca.1000 - ca. 1450, stijging van de opbrengsten, meer geschikte landbouwgrond, bossen werden gerooid, inpoldering, gunstiger klimaat, warmer, nieuwe landbouwtechnieken, keerploeg, haam, drieslagstelsel, land werd verdeeld in drie slagen, verfijning tweeslagstelsel, afwisseling: wintergraan - zomergraan - braakland, karrenploeg, bemesting, gevolg, meer eten, ontstaan van de steden

Het domaniaal stelsel, omschrijft de organisatie van een middeleeuws domein, vroonhof, eigendom van de landheer, mansi, kleine boerderijen, bewoond door pachters, gemeenschappelijke gronden, bv. dries, driehoekig perceel grond, omringd door bomen, drinkpoel, bossen, weideland, steengroeves, kleiputten, het domein was zelfvoorzienend, autarkie

Het leenstelsel/de feodaliteit

HB p.85-86

persoonlijk contract, doel, Rijk verdelen om het beter bestuurbaar te maken, problemen, lenen werden erfelijk, versnippering, leenmannen onttrokken zich aan het gezag van hun leenheer, leenmannen dienden soms twee leenheren, wat in geval van oorlog?, symbolen, leenheer gaf land/inkomsten ==> koren, leenman gaf trouw ==> zwaard

definities, leenheer, geeft land, biedt bescherming, suzerein, hoogste leenheer in een koninkrijk, vazal/leenman, krijgt land, schenkt trouw, militaire steun, belastinggeld, diensten, raadgeving, leen (= feodum), land dat in leen gegeven wordt, gouw, middeleeuwse provincie, mark, grensprovincie, militair versterkt

De Pest

HB p.18-21

1347-1351

medische oorzaak, bacterie

verspreiding, zeer snel, door de rattenvlo, bevolking van Europa was vatbaar, gebrekkige hygiëne, relatieve overbevolking en voedseltekort, de landbouwproductie kon de bevolkingsgroei in de steden niet volgen, eenzijdig dieet, route, vanuit het Oosten, langs de handelsroutes, (haven)steden, gespaarde gebieden, Pyreneeën + Bohemen, afgelegen, economisch minder interessant, dunbevolkt, Milaan, quarantainemaatregelen, verbod op import, dichtmetselen van besmette huizen

middeleeuwse verklaringen, straf van God, bidden/biechten, joden/ketters/duivelaanbidders, verbranden, verbannen, rotte lucht, aroma-therapieën, dokterssnavel, potpourri

gevolgen, massale sterfte, ca. 40 miljoen mensen, 1/2 van de Europese bevolking, invloed van de Kerk liep terug

einde van de epidemie, ziekte doofde uit, minder besmettingsgevaar: door massale sterfte raakte Europa ontvolkt en woonden de mensen verder van elkaar; de handel liep terug, de quarantaine maatregelen werden meer en meer toegepast

drie varianten, Bubonische pest/builenpest, indien lymfeklieren aangetast waren, etterende gezwellen op de weke plaatsen van het lichaam, zwarte vlekken, indien bloedbanen aangestast waren, zwarte dood, longpest, indien de longen aangetast waren, zeer besmettelijk

Tweede trimester

Het Byzantijnse Rijk

HB 54-55

Situering in de tijd, van 395 (definitieve splitsing Romeinse Rijk) tot 1453 (val Constantinopel), Het ORR kon de invallen van de Germaanse stammen weerstaan

Situering in de ruimte, Kern = ORR, Herstel van het MARE NOSTRUM onder Justinianus, Toevoeging van Italië, Toevoeging van Spaanse kust, Toevoeging van Noord-Afrikaanse kust, Inkrimping onder invloed van invallen, Invallers, Bulgaren (8e-11e eeuw), generaal Belissarius "de Bulgarendoder", Noormannen (11e eeuw), Zuid-Italië en Sicilië, Turken (11e-15e eeuw), 1453: Val Constantinopel, Gevolgen, Het byzantijnse Rijk krimpt in van een wereldrijk tot een stadstaat (Byzantium)

Troeven van het Byzantijnse rijk (bestond 1000 jaar!), Goede ligging van Byzantium, Economisch, aan de Bosporus, doorgang naar de Zwarte Zee, Draaischijf tussen Oost en West, Militair, 4 stadsomwallingen, goed verdedigbaar, havenketting, stevige machtspositie van de Oost-Romeinse keizer (= basileus), Uitgebreide administratie, ambtenaren vormen een goed controleerbaar informatienetwerk, keizer = rechtstreekse vertegenwoordiger van God op aarde, God regeert op aarde door de handelingen van de keizer, theocratie, in de persoon van de keizer wordt de hoogste kerkelijke macht verenigd met de hoogste wereldlijke macht, caesaropapisme, sterk leger, eenheid van rechtspraak, Codex Justinianus, Handleiding voor juristen en rechters in alle uithoeken van zijn rijk, inhoud, Samenvatting van het Romeins Recht, in het Latijn, Novellae (nieuwe wetten), in het Grieks, nadruk op de almacht van de keizer

Belangrijke episodes uit de Byzantijnse geschiedenis, Nika-opstand, Hippodroom, Theodora, keizerlijk gezag hing aan een zijden draadje, Cyrillus en Methodius, kerstening Centraal-Europa, uitvinders cyrillisch schrift, beeldenstorm, iconoclasten, de keizer verbood de aanbidding van beeldtenissen en iconen van Christus en heiligen, iconodoulen, het volk en vele monniken bleven iconen vereren, de paus mengt zich vanuit het westen in deze oosterse machtsstrijd en kiest kamp voor de iconodoulen, breuk tussen de paus (W) enerzijds en de Oost-Romeinse keizer en de patriarch van Byzantium anderzijds, Oosters Schisma (1054 n.C.), splitsing van de christelijke kerk, Grieks-orthodoxe kerk, orthodoxie = recht-gelovigheid, Latijnse kerk, theologische disputen, Filioque-kwestie, onenigheid over de hoedanigheid van Christus, azymenkwestie, gedesemd/ongedesemd brood tijdens de eucharistie?

cultuur, mozaïeken, iconen, heilige schilderkunst, schilderijen worden vereerd alsof de beeldtenissen ook werkelijk de levende heiligen zijn, basileken, koepelkerken, San Vitalebasiliek (Ravenna), San Marco basiliek (Venetië), Hagia Sofia (Istanbul), lange tijd de grootste kerk in de christelijke wereld, omgevormd tot moskee na de machtsovername van de Turken (1453), grondplan in de vorm van een Grieks kruis, hippodroom, paardenbeelden, door kruisvaarders meegevoerd naar Venetië (boven ingang van de San-marcobasiliek, door Napoleon opgesteld op de Arc du Carroussel (Louvre) te Parijs, De Tetrarchen, beeld geroofd tijdens de kruistochten en ingewerkt in de basiliek van San marco

De wereld van de islam

HB 68-69

De situatie in het Midden-Oosten voor Mohammed, politieke verdeeldheid, semi-nomadische herdersstammen, onderlinge stammenoorlogen, oog om oog, tand om tand, religieuze verdeeldheid, polytheïsme, Kaaba, oorspronkelijk een heiligdom voor ca. 300 verschillende goden, zwarte steen (meteoriet)

het leven van Mohammed, ° ca. 580, 622, Hidjra, vlucht van Mekka naar Medina, 630, triomfantelijke terugkeer naar Mekka, 632, Mohammed wordt ten hemel opgenomen

Na Mohammed, Mohammed wordt opgevolgd door familieleden, rechtvaardige kaliefen, splitsing, Sjiïeten, Soennieten, Verwerpen het gezag van de kaliefen, Geloven in enkle bijkomende geschriften over het leven van Mohammed, Soena's, 3 kalifaten, Cordoba, Bagdad, Cairo

Historisch belang van Mohammed, Stichter van politieke en religieuze eenheid op het Arabisch schiereiland, Hij legde de basis van een wereldrijk, Noord-Afrika, Midden-Oosten, Zuid-Europa, Kalifaat Al Andalus (Zuid-Spanje), Zuid-Oost-Azië (India e.a.)

China en de Mongolen

(HB 74-76) Enkel mindmap + PPT Arabische wereld te kennen

De Mongolen, Genghis Khan verenigt de steppenvolkeren en verovert een wereldrijk, Mongolensturm, Door de Mongoolse expansie ontstaat er een bloederig conflict met het Arabische wereldrijk (14e eeuw), traumatische ervaring voor de Arabische wereld, vernietiging van vele religieuze geschriften, deportatie van de politieke en intellectuele elite, Sluiting van de poorten van de Idjtihad, idjtihad= "interpretatie", Islam plooit terug op haar eigen fundamenten, de radicale geschriften uit deze periode worden vandaag de dag misbruikt door moslimfundamentalisten

De opkomst van de steden

HB 89-96

situering in de tijd, ca. 1000 n.C.

situering in de ruimte, waar ontstaan steden?, economisch interessante locatie, handelsroutes, kruispunten en oversteekplaatsen, aan zee (haven), abdij, strategisch, burcht, gemakkelijk verdedigbare plaats (bergtop), stratenplan, typisch Romeins, dambordpatroon, cardo, decumanus, gepland en geordend, typisch middeleeuws, concentrisch, in cirkels rond eenzelfde middelpunt, chaotisch, labyrint, gaandeweg gegroeid, meest verstedelijkte gebieden in Europa, Vlaanderen, Brugge, Gent, Kortrijk, ..., Noord-Italië, Firenze, Pisa, Milaan, Bologna, ...

Kerk en christendom

HB 97-104

oudheid, christendom door de Romeinen geïmporteerd in onze streken

vroege middeleeuwen, kerstening van Europa vanuit twee centra, Ierland, streng, monniken leefden in stenen hutjes, afzondering/kluizenaarsgemeenschappen, eenvoud en ascese (= onthechting), Crossfigil, gebed dat constant moest herhaald worden, typische kenmerken, Keltisch kruis, zie ook Yzertoren, St-Patrick = patroonheilige van Ierland, Book of Kells, bijbel met prachtige verluchtingen (= miniaturen), uiteindelijk vervangen door de Romeinse variant, Rome, voorloper van het katholieke geloof, onder leiding van de bisschop van Rome = de paus, eerste kloosterordes, gelofte van armoede, eenvoud en gehoorzaamheid, principe van de dode hand, erfenis van de ingetredene komt aan het klooster toe ipv aan familieleden, Benedictijnen, gesticht door St-Benedictus, Monte Cassino, 6e eeuw, kloosterregel, ora et labora, bidden, vaste gebedsmomenten, metten, nonen, sexten, vespers, werken, fysieke arbeid, werken op het veld of in ateliers, klooster was een autarkie, zelfbedruipend/zelfvoorzienend, intellectuele arbeid, scriptorium, boeken kopiëren, veel schrijffouten (kennis van het Latijn was vaak erbarmelijk), "monnikenwerk", miniaturen en verluchtingen, Cluny (vanaf 910 n.C.), hervormingsbeweging, uitzuivering van het geloof, "back to basics", tegen de verrijking van de hoge clerus, tegen simonie (handel in kerkambten), Kerk mag niet ondergeschikt zijn aan het wereldlijke gezag, de abdij staat onder direct toezicht van de paus, de abten mengen zich in de investituurstrijd, conflict tussen paus en keizer, dictatus papae, gezag vd paus > gezag van de keizer: de paus staat immers dichter bij God, bron van alle macht in de wereld, tweezwaardenleer, het gezag van de paus beperkt zich tot het domein van de religie, de macht van de keizer beperkt zich tot het wereldlijke (politiek + rechtspraak), uiteindelijk wint de paus door de keizer te excommuniceren, de keizer wordt uit de kerk gezet, tocht naar Canossa, de leenmannen van de keizer zijn hem geen dienstbaarheid meer verschuldigd, Concordaat van Worms, slachtoffer van eigen succes, abdij wordt na verloop zeer rijk, 1400 kloosters waren afhankelijk van de abdij van Cluny, dode hand, verwatering van de hervormingsbeweging, Westers schisma, datum, 1378-1417, de Franse koning eigent zich het recht toe bisschoppen te benoemen in zijn eigen koninkrijk, verkiezing van den Franse paus die resideert in Avignon, verkiezing van een Romeinse tegenpaus, gevolg: twee pausen, verkiezing van een derde paus, Concilie van Pisa (1409), zowel Franse als Romeinse paus worden afgezet en een nieuwe paus wordt verkozen, zowel Franse als Romeinse paus weigeren hun ambt neer te leggen, gevolg: drie pausen, Concilie van Konstanz (1415), alle pausen worden pntslagen, terug 1 enkele paus die resideert in Rome

late middeleeuwen (12e-13e eeuw), nieuwe kloosterordes, Kartuizers, kluizenaarsorde, Cisterciënzers, strenge toepassing van de regel van Benedictus, Bernardus van Clairvaux, nadruk op Maria in het christelijk geloof, het christendom krijgt een menselijker gelaat, bedelordes, niet contemplatief, wel geëngageerd, Dominicanen, gesticht door St-Dominicus, tijdens zijn omzwervingen geïnspireerd door de Katharenbeweging in Zuid-Frankrijk, grote nadruk op orthodoxie: reactie tegen verwatering van het geloof, door de paus ingeschakeld voor de inquisitie, processen tegen ketters, Franciscanen, gesticht door St.-Franciscus van Assisi, lekenbeweging, begijnen en begaarden, wonen in begijnhof, zelfde levensstijl als kloosterzusters, maar nemen geen kloosterregel aan, argwaan van de kerk, persoonlijke, intieme band met God en christus, visioen van Hadewych, ketterse bewegingen, Jan Hus, Savonarola (Firenze), katharen, verketterde sekte in Zuid-Frankrijk, strenge regels, bv. vegetarisch dieet, aanhangers in alle gelederen van de bevolking (adel, burgerij, gemeen, ...), opgejaagd door de aanhangers van de paus en de inquisitie, laatste bolwerk = Carcassonne

De romaanse en gotische kunst

HB 131

Romaanse kunst, 10e-12e eeuw, bouwt voort op de Romeinse architectuur, zuilen, rondbogen, sluitsteen, gewelven, kruisgewelf, koepelgewelf, tongewelf, logge muren, kleine ramen, duister, horizontaal gericht, vooral religieuze architectuur (kerkgebouwen, abdijen, ...), grondplan, Latijns kruis, apsis, middenschip, transept (zijbeuken), koor, straalkapellen, beelden, timpaan, laatste oordeel -> aanwakkeren van het zondebesef

gotische kunst, 12e - 15e eeuw, barbaarse kunst (minachtende spotnaam uit de renaissance), zowel religieuze (kerken, abdijen, ...) als wereldlijke architectuur (stadhuis, belfort, ...), kenmerken, verticale gerichtheid, skeletbouw in de hoogte, technische kennis waarschijnlijk afkomstig uit het Midden-Oosten (Arabisch wereld), luchtig, grote glasramen, hemels licht dat binnenstroomde (God is onder de mensen aanwezig in de kerk), gebrandschilderd glas in lood, steunberen, pijlers ipv zuilen, spitsboog, kruisribgewelf, uitbreiding van het traditionele grondplan (aanbouw aan het Latijnse kruis)

Derde trimester

De kruistochten

Zelfstudie 105-109

De Europese vorsten strijden om de macht

HB 110-117

Frankrijk, Het huis Capet, komt in de 9e eeuw aan de macht na de Karolingers, eerst, zwak koningschap, enkel kroondomein onder controle, kieskoningschap, grote concurrentie van andere adellijke families, Plantagenet, later, versterking van het centrale gezag van de koning, Capetingers maken het koningschap erfelijk, koning controleert de kerk, Gallicaanse kerk, Franse staatskerk, koning benoemt de bisschoppen, paus verhuist naar Avignon tijdens het Westers schisma, Slag bij Bouvines (1214), de Capetingers verslaan het bondgenootschap van de Plantagenets, de Duitse keizer en de graaf van Vlaanderen, nu de macht van de Plantagenets gebroken is versterken de Capetingers hun macht in heel Frankrijk, Centrale instellingen, adel wordt hierin vervangen door ambtenaren, beter te manipuleren door de koning, Parlement van Parijs, hooggerechtshof, Staten-Generaal, standenvertegenwoordiging, vertegenwoordigt de drie standen uit heel het land, nog niet democratisch (!): derde stand ondervertegenwoordigd, wordt door de Franse koningen onder controle gehouden

Engeland, slag bij Hastings (1066), Willem de Veroveraar, hertog van Normandië, verslaat de Angelsaksische adel onder leiding van koning Harald en wordt koning van Engeland, tapijt van Bayeux (ca. 70 m lang), Willem stelt eigen Normandische leenmannen aan in Engeland, Frans culinair vocabulaire in de Engelse taal voor typisch "aristocratische" producten, leenstelsel komt in crisis, Engelse koning is tegelijk concurrent en leenman van de Franse koning, groeiend conflict tussen Engeland en Frankrijk, slag van Bouvines (1214), nederlaag van de Plantagenets in Frankrijk, verliezen bijna al hun bezittingen in Frankrijk, Jan "zonder land" moet de Magna Charta ondertekenen (1215), eerste grondwet van Europa, ook de koning moet zich houden aan deze hoogste wet (= constitutionalisme), inhoud, vrijheid van de kerk in Engeland wordt op papier gezet, vrijheid van de steden wordt bevestigd, geen willekeurige belastingen meer, belastingen worden toegestaan of afgekeurd door een permanente vergadering die uit twee deelvergaderingen bestaat (tweekalmerstelsel), het parlement, house of lords, hoge adel (+ clerus), house of commons, lage adel (+ clerus), geen willekeurige arrestaties meer (habeas corpus), Honderdjarige Oorlog (1337-1453), oorzaken, Filps van Valois (Valois = opvolgers van de Capetingers) breidt zijn macht gevoelig uit in Frankrijk, de Engelse koning, Edward III, vreest zijn Franse bezittingen kwijt te spelen, verloop, de Engelsen winnen eerst terrein met behulp van hun longbowmen, de tussenkomst van Jeanne d'Arc zorgt voor een keerpunt, de Franse koningen veroveren alle Franse bezittingen van de Engelse koning (UITZ: Calais)

Duitse Rijk, Ottonen-dynastie neemt de macht over van de Karolingers, herstellen het keizerschap in ere, Duitse rijk omvat alle Duitstalige gebieden (D, SUI, AUT) en gebieden in Noord-Italië, Heilig Roomse Rijk, de Ottonen krijgen concurrentie van hun eigen machtige vazallen, hun macht wordt gebroken tijdens de investituurstrijd

De Nederlanden

HB 118-124

Hertogdom Brabant, kern, Leuven + Brussel, andere gebieden, Noord-Brabant, graafschap Limburg (na de slag bij Woeringen), Antwerpen (Mark), Hertog Jan I, dronk graag bier => Primus, hoogtepunt voor het hertogdom, Jan II, charter van Kortenberg, mini-Magna Charta, Johanna, Blijde Inkomst, de hertogin moet rekening houden met de steden die hun macht langsom meer laten gelden (bv. toestemming vragen om oorlog te gaan voeren), uiteindelijk nemen de Bourgondische hertogen de macht over

graafschap Vlaanderen, bakermat, schorrengebied in West-Vlaanderen, vooral geschikt voor schapenteelt, Boudewijn I "met den Ijzeren Arm", schoonzoon en leenman van Karel de Kale, Boudewijn II, stelde zich onafhankelijk op tov de Franse koning, grondlegger van het onafhankelijk graafschap Vlaanderen, Arnulf I, sloeg de Noormannen terug, gebiedsuitbreiding in Noord-Frankrijk tot aan de Somme, Boudewijn IV, gebiedsuitbreiding naar het oosten, Kroonvlaanderen, suzerein = Franse koning, Rijksvlaanderen, suzerein = Duitse keizer, (Jacob van Artevelde), volksmenner uit Gent, zette de graaf van Vlaanderen op tegen zijn Franse leenheer, Margaretha van Male, huwt met Filips de Stoute, hertog van Bourgondië

(graafschap Loon), wordt veroverd door Brabant en het prinsbisdom Luik

De Bourgondiërs, Filips de Stoute, huwelijk met Margaretha van Male (gravin van Vlaanderen), Vlaanderen en Bourgondië verenigd in een personele unie, twee gebieden, enkel verenigd door een gemeenschappelijke heerser, Jan zonder Vrees, stelde zich onafhankelijk op tov de Franse koning, vermoord, Filips de Goede, gebiedsuitbreiding door diplomatie en aankoop, centrale raden, rekenkamers, Staten-Generaal, standenvertegenwoordiging, Hoge Raad, hooggerechtshof, Mechelen, Ridderorde van het Gulden Vlies, concurrent van de ridderorde van de kousenband (Engelse koning), banden met bondgenoten verstevigen, symbool = gouden ketting met gouden ramsvel, stimuleerde huwelijken over de grenzen van de standen heen, patriciërsfamilies konden opklimmen tot de adelstand, verarmde adellijke families konden zich opnieuw verrijken, Karel de Stoute, gebiedsuitbreiding door oorlog, gesneuveld in de slag bij Nancy (1477), eerst begraven te Nancy, lichaam overgebracht door zijn achterkleinzoon Karel V naar Brugge (OLV-kerk, naast het graf van zijn dochter), Maria van Bourgondië, problemen met de steden, ondertekent het Groot Privilege (1477), bevestiging privileges van de steden, huwt met Maximiliaan van Habsburg

De Guldensporenslag

Zelfstudie: lezen HB 125-126