Nói với con - Y Phương

1. Tìm hiểu văn bản

1.1. Nói với con về cội nguồn sinh dưỡng

1.1.1. Gia đình

1.1.1.1. cấu trúc song đối

1.1.1.1.1. gợi gia đình hạnh phúc

1.1.1.2. Chân phải bước tới cha/ Chân trái bước tới mẹ

1.1.1.2.1. hình ảnh giản dị, mộc mạc

1.1.1.2.2. gợi một em bé

1.1.1.3. Một bước chạm tiếng nói/ Hai bước tới tiếng cười

1.1.1.3.1. " Một bước", "Hai bước"

1.1.1.3.2. có thể "chạm, tới" âm thanh "tiếng nói, tiếng cười"

1.1.1.4. Y Phương hướng tới chủ đề của tác phẩm

1.1.1.4.1. tuổi thơ và gia đình luôn là điểm tựa nâng đỡ bước chân con để con có đủ hành trang hướng tới tương lai

1.1.2. Quê hương

1.1.2.1. hiện ra qua hình ảnh "Người đồng mình"

1.1.2.1.1. là người bản mình, người vùng mình, người cùng sống trên mảnh đất quê hương mình, người cùng phong tục, tập quán

1.1.2.1.2. cách gọi gần gũi thân thương

1.1.2.2. "Con ơi"

1.1.2.2.1. thành phần biệt lập gọi đáp

1.1.2.2.2. nhần mạnh vào lời bảo ban nhẹ nhàng mà thấm thía

1.1.2.3. " Người đồng mình là những con người tài hoa, khéo léo và cũng hết sức lạc quan

1.1.2.3.1. " Đan lờ cài nan hoa"

1.1.2.3.2. "Vách nhà ken câu hát"

1.1.2.4. Con được lớn lên trong cuộc sống lao động của người đồng mình

1.1.3. Con được lớn lên giữa thiên nhiên tươi đẹp, nghĩa tình

1.1.3.1. " Con đường, rừng" được nhân hóa kết hợp với động từ "cho"

1.1.3.1.1. gợi thiên nhiên

1.1.3.2. Quê hương là cái nôi nuôi dưỡng con lớn khôn, trưởng thành

1.1.4. Gia đình là hạt nhân của xã hội

1.1.4.1. "Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới"

1.1.4.1.1. ngày trọng đại, thiêng liêng - ngày đơm hoa, kết trái của tình yêu.

1.1.4.1.2. là cột mốc quan trọng bởi từ đay hai con người xa lạ gắn bó với nhau để tạo thành gia đình

1.1.4.1.3. họ có trách nhiệm với con cái, nuôi dạy chúng lớn khôn trưởng thành

1.1.4.1.4. Con cái là niềm hy vọng, là tương lai của gia đình

1.1.4.2. "Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời"

1.1.4.2.1. ngày con chào đời

1.1.4.2.2. ngày con cất tiếng khóc đầu tiên chào thế giới

1.1.4.2.3. Cha nhắc nhở con phải luôn bước đi trong tâm thế ngẩng cao đầu.

1.1.4.3. Ca ngợi gia đình là cội nguồn sinh dưỡng, là nơi nuôi lớn con trưởng thành.

1.2. Những phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình và điều cha mong muốn

1.2.1. Bản lĩnh kiên cường, mạnh mẽ của người đồng mình

1.2.1.1. "Người đồng mình yêu lắm con ơi

1.2.1.1.1. được nhắc lại lần thứ hai, thay chữ "yêu" bằng "thương"

1.2.1.1.2. " [...] con ơi"

1.2.1.2. Cao đo nỗi buồn/ Xa nuôi chí lớn

1.2.1.2.1. là những hình ảnh đăng đối, cách tư duy giàu hình ảnh độc đáo

1.2.1.2.2. đã lấy cái cao của bầu trời để đo nỗi buồn; lấy cái xa của đất để đo ý chí con người

1.2.1.2.3. "cao - xa" là tính từ chỉ khoảng cách trong sự tăng tốc

1.2.1.2.4. thể hiện sự khó khăn, thử thách càng lớn thì ý chí con người càng mạnh mẽ

1.2.1.3. người đồng mình là những con người giàu ý chí, nghị lực và cả ước mơ dù cuộc sống còn nhiều khó khăn gian khổ

1.2.2. Lối sống thủy chung son sắt

1.2.2.1. Sống trên đá không chê đá gập ghềnh/ Sống trong thung không chê thung nghèo đói

1.2.2.1.1. hình ảnh "đá, thung" kết hợp với tính từ "gập ghềnh, ghèo đói"

1.2.2.1.2. điệp cấu trúc " Sống...không chê..." kết hợp với cấu trúc phủ định

1.2.2.1.3. Cấu trúc song hành

1.2.3. Lối sống phóng khoáng, hòa hợp với thiên nhiên

1.2.3.1. "Sống như sống như suối"

1.2.3.1.1. "Sông, suối" là hình ảnh của thiên nhiên núi rừng hùng vĩ

1.2.3.1.2. phép so sánh

1.2.3.1.3. lối sống phóng khoáng, an yên, tự do tự tại, hòa hợp với thiên nhiên

1.2.3.2. kết hợp với thành ngữ "Lên thác xuống ghềnh"

1.2.3.2.1. hai tính từ chỉ ngược hướng "lên, xuống"

1.2.3.2.2. tạo giọng điệu khỏe khoắn

1.2.3.2.3. những khó khăn, gian khổ

1.2.3.3. "Không lo cực nhoc"

1.2.3.3.1. câu phủ định

1.2.3.3.2. khẳng định niềm tn vào tương lai.

1.2.4. Lối sống tự cương tự lực

1.2.4.1. "Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương"

1.2.4.1.1. hình ảnh tả thực

1.2.4.1.2. Ẩn dụ

1.2.4.2. "Còn quê hương lấy làm phong tục

1.2.4.2.1. Quê hương gìn giữ những gì tốt đẹp

1.2.4.2.2. là nguồn sinh dưỡng không bao giờ cạn

1.2.4.2.3. Nền tảng cho con bước đi

1.2.5. Điều cha muốn nhắn nhủ con hãy tự hào về những phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình và hướng tới tình yêu quê hương

1.2.5.1. "Con ơi tuy thô sơ da thịt

1.2.5.1.1. "Con ơi"

1.2.5.1.2. "[...] thô sơ da thịt"

1.2.5.2. " Lên đường"

1.2.5.2.1. giọng điệu mạnh mẽ, dứt khoát

1.2.5.2.2. tả thực hành trình mới, con đường mới

1.2.5.2.3. biểu trưng cho đường đời còn nhiều chông gai, thử thách

1.2.5.3. "Không bao giờ nhỏ bé được"

1.2.5.3.1. Mệnh lệnh không bao giờ được yếu đuối, gục ngã của người cha

1.2.5.4. "Nghe con"

1.2.5.4.1. lời răn dạy còn mãi

1.2.5.4.2. mở ra tương lai cho con

2. Tác phẩm & Tác giả

2.1. Tác giả

2.1.1. Y Phương

2.1.2. Nhà thơ người dân tộc Tày

2.1.3. Thơ của ông

2.1.3.1. thể hiện tâm hồn chân thật, mạnh mẽ và trong sáng

2.1.3.2. cách tư duy giàu hình ảnh của con người miền nui

2.2. Tác phẩm

2.2.1. Hoàn cảnh sáng tác

2.2.1.1. 1980

2.2.1.2. Khi đất nước đã hòa bình, bước vào xây dựng đất nước mặc dù còn rất nhiều khó khăn, gian khổ

2.2.1.3. Khi con gái của Y Phương vừa tròn một tuổi

2.2.2. Xuất xứ

2.2.2.1. in trong tập " Thơ Việt Nam"

2.2.3. Thể thơ

2.2.3.1. tự do

2.2.4. Phương thức biểu đạt

2.2.4.1. biểu cảm

2.2.5. Nhan đề

2.2.5.1. là cụm động từ

2.2.5.2. là lời của cha nói với con về cội nguồn sinh dưỡng, về truyền thống của quê hương, mong con nối tiếp, phát huy

2.2.5.3. là lời nhắn nhủ, hy vọng thế hệ sau có thể nối tiếp, phát huy, giữ vững truyền thống tốt đẹp của quê hương.

2.2.6. Đề tài

2.2.6.1. tình cảm

2.2.6.1.1. gia đình

2.2.6.1.2. quê hương

2.2.7. Bố cục

2.2.7.1. 2 phần

2.2.7.1.1. nói với con về cội nguồn sinh dưỡng

2.2.7.1.2. Nói với con về những phẩm chất tốt đẹp của người đồng mình và điều cha mong.

2.2.8. Mạch cảm xúc

2.2.8.1. tình cảm gia đình

2.2.8.1.1. tình cảm quê hương từ những kỉ niệm gần gũi, tha thiết

3. Tổng kết

3.1. Nghệ thuật

3.1.1. những câu dài ngắn đan xen

3.1.2. hình ảnh thơ quen thuộc, mang đặc trưng của văn hóa Tày

3.1.3. BIện pháp tu từ được sử dụng linh hoạt

3.1.4. giọng điệu thủ thỉ, tâm tình

3.2. Nội dung

3.2.1. Phẩm chất của người đồng mình được ca ngợi trong tình yêu quê hương đất nước

3.2.2. Lời dặn dò, nhắn nhủ của cha với con: Hãy luôn giữ tinh thần nghị lực kiên cường để đối đầu với khó khăn

3.3. Chủ đề

3.3.1. tình yêu gia đình hòa quyện với tinh yêu quê hương đất nước