1. 1.Giới thiệu hệ thống máy tính
1.1. Khái niệm
1.1.1. là một thiết bị đa năng, nhận dữ liệu đầu vào, xử lý dữ liệu, lưu trữ dữ liệu, cho kết quả đầu ra là những thông tin có ích cho người dùng
1.1.2. Một hệ thống máy tính được tạo thành từ cả phần cứng (Hardware) và phần mềm (Software)
1.2. Phân loại
1.2.1. là cách nhóm các máy tính theo các tiêu chí sử dụng, theo chi phí, quy mô và năng lực, nhưng thường được phân theo các loại: máy tính các nhân, máy chủ, máy tính lớn, và siêu máy tính
1.2.2. Gồm 3 loại - Máy tính cá nhân (Personal computer) - Máy chủ (Server computer) - Máy tính lớn (mainframe computer)
2. 2.Cấu trúc cơ bản của phần cứng
2.1. Thành phần cơ bản của hệ thống máy tính bao gồm: bộ xử lý trung tâm – CPU (Central Processing Unit), bộ nhớ trong, các bộ phận nhập - xuất thông tin. Các bộ phận trên được kết
2.2. 2.1 Bộ xử lý trung tâm - CPU
2.2.1. là đơn vị thực hiện các công việc của hệ thống máy tính
2.3. 2.2 Hệ thống Bus
2.3.1. Bộ vi xử lý giao tiếp với tất cả các thiết bị thông qua hệ thống bus, gồm 3 nhóm: bus địa chỉ, bus dữ liệu và bus điều khiển.
2.3.1.1. - Bus dữ liệu (Data bus): chuyển dữ liệu từ thiết bị này đến thiết bị khác.
2.3.1.2. - Bus địa chỉ (Address bus): giúp CPU xác định địa chỉ truy câp dữ liệu.
2.3.1.3. - Bus điều khiển (Control bus): mang tín hiệu điều khiển cho phép CPU điều khiển truyền thông tin trên Bus
2.4. 2.3 Đơn vị lưu trữ
2.4.1. a. Bộ nhớ chính (Main memory)
2.4.1.1. RAM (Random Access Memory)
2.4.1.1.1. là bộ nhớ lưu trữ tạm thời, khi mất điện hoặc treo máy thì dữ liệu lưu trên RAM sẽ bị mất
2.4.1.1.2. được sử dụng để lưu trữ thông tin (các chương trình và dữ liệu) mà máy tính đang sử dụng.
2.4.1.1.3. có hai dạng RAM là RAM tĩnh (SRAM – Static RAM) và RAM động (DRAM – Dynamic RAM). SRAM có tốc độ truy cập nhanh hơn DRAM.
2.4.1.2. ROM (Read Only Memory)
2.4.1.2.1. là một hình thức lưu trữ vĩnh viễn
2.4.1.2.2. thường được sử dụng cho các chương trình khởi động (boot) hệ thống máy tính
2.4.1.2.3. Các dạng khác của bộ nhớ chính là ROM, PROM (Programmable ROM), EPROM (Erasable Programmable ROM), EEPROM (Electrically Erasable Programmable - ROM) và bộ nhớ flash
2.4.2. b. Bộ nhớ thứ cấp (Secondary memory)
2.4.2.1. Đĩa từ (Magnetic disk)
2.4.2.1.1. là hình thức phổ biến nhất của thiết bị lưu trữ thứ cấp, dữ liệu được lưu trữ an toàn và trong thời gian dài, dung lượng lớn nhưng tốc độ truy cập chậm hơn bộ nhớ chính
2.4.2.2. Đĩa quang (optical disk)
2.4.2.2.1. thiết bị lưu trữ thích hợp cho việc phát hành các sản phẩm văn hoá và sao lưu dữ liệu trên các hệ thống máy tính.
2.4.2.3. Thẻ nhớ (Memory cart)
2.4.2.3.1. một trong những công nghệ mới được dùng làm thiết bị lưu trữ, kích thước nhỏ gọn, được dùng trong công nghệ giải trí.
2.4.2.4. Băng từ (Magnetic disk)
2.4.2.4.1. cùng công nghệ với đĩa nhưng truy suất dữ liệu theo nguyên tắc tuần tự, dung lượng hạn chế.
2.4.2.5. Ổ USB flash (ổ cứng di động USB)
2.4.2.5.1. là thiết bị lưu trữ dữ liệu sử dụng bộ nhớ flash
2.4.2.5.2. ổ USB flash có nhiều ưu điểm hơn hẳn các thiết bị lưu trữ tháo lắp khác
2.4.2.5.3. Chúng nhỏ hơn, nhanh hơn, có dung lượng lớn hơn và tin cậy hơn đĩa mềm
2.4.3. c. Cách định dạng đĩa (format) cứng
2.4.3.1. Format cấp thấp (LLF – Low Level Format)
2.4.3.1.1. là việc định dạng lại các track (rãnh từ), sector (cung từ), cylinder (liên cung từ) của ổ đĩa cứng.
2.4.3.2. Format cấp cao (High-level Format)
2.4.3.2.1. là các hình thức format thông thường mà nhiều người sử dụng đã từng thực hiện bởi các lệnh sẵn có trong DOS hoặc Windows.
2.4.3.2.2. Hình thức format này có hai dạng: Quick format và Full format
2.4.4. d. Đơn vị nhập - xuất (Input – Output unit)
2.4.4.1. Thiết bị nhập (Input device)
2.4.4.1.1. Bàn phím (Keyboard): thiết bị dùng để nhập dữ liệu vào máy tính
2.4.4.1.2. Chuột (Mouse): được sử dụng như một thiết bị trỏ và chọn.
2.4.4.1.3. Bút quang (Light pen): được sử dụng để trỏ trên màn hình, tương tự nhưchuột.
2.4.4.1.4. Thiết bị quang học nhận dạng ký tự (Optical Character Recognition – OCR): có thể xử lý hầu hết các Font chữ.
2.4.4.1.5. Màn hình cảm ứng (Touch screen): truyền tính hiệu đầu vào bằng thao tác chạm vào màn hình.
2.4.4.1.6. Nhận dạng ký tự mực từ tính (Magnetic ink character recognition - MICR): tương tự như OCR nhưng quét các ký tự được in bằng mực từ tính, dùng để mã hóa số tài khoản ngân hàng
2.4.4.2. Thiết bị xuất (Output device )
2.4.4.2.1. Màn hình (Monitor): là thiết bị đầu ra phổ biến nhất của một hệ thống máy tính
2.4.4.2.2. Máy in (Printer): Thiết bị dùng để xuất dữ liệu ra giấy
2.4.4.2.3. Máy chiếu (Projector): Dùng để chiếu màn hình của máy tính lên màn ảnh lớn, thường dùng trong hội nghị, thuyết trình, báo cáo…
2.4.5. e. Đơn vị đo dung lượng thông tin lưu trữ trong máy tính
2.4.5.1. Đơn vị cơ bản đo dung lượng lưu trữ là byte, 1byte = 8 bit. -1KB (kilobyte) = 210 byte - 1MB (megabyte) = 220 byte - 1GB (gigabyte)= 230 byte - 1TB (terabyte)=240 byte.
3. 3.Khái niệm phần mềm máy tính
3.1. 3.1 Khái niệm
3.1.1. là các chương trình máy tính mà khi được thực hiện nó mang lại chức năng và hiệu quả mong muốn.
3.1.2. Phần mềm bao gồm các cấu trúc dữ liệu mà theo đó chương trình có thể thao tác được với các thông tin và các tài liệu hướng dẫn.
3.2. 3.2 Phần mềm hệ thống (System software)
3.2.1. là những chương trình tạo môi truờng làm việc cho các phần mềm khác, những chương trình này phải chạy liên tục vì nó phải cung cấp các dịch vụ theo yêu cầu của các chương trình khác mà không biết trước các yêu cầu đó khi nào xuất hiện.
3.2.2. Hệ điều hành (operating system): một phần mềm hệ thống quan trọng nhất.
3.3. 3.3 Phần mềm ứng dụng (application software)
3.3.1. là những phần mềm máy tính để phục vụ cho các công việc, hoạt động nghiệp vụ, sinh hoạt của cuộc sống đời thường như soạn thảo văn bản, thống kê, chơi nhạc,…
4. 4.Bảo mật và an toàn dữ liệu trên máy tính
4.1. Đối với người dùng máy tính thì việc bảo mật thông tin cá nhân và sự an toàn dữ liệu là vấn đề được quan tâm hàng đầu.
4.2. 4.1 Khái niệm về virus
4.2.1. là một chương trình phần mềm nhỏ phát tán giữa các máy tính và can thiệp vào hoạt động của máy tính.
4.2.2. Virus máy tính có thể phá hỏng hoặc xóa dữ liệu trên máy tính, Virus có thể xâm nhập vào máy tính theo nhiều cách khác nhau.
4.3. 4.2 Các loại Virus
4.3.1. Boot Viruses: tấn công các bản ghi khởi động, master boot record, các File Allocation Table (FAT), và bảng phân vùng của ổ cứng máy tính.
4.3.2. File Viruses (Trojan Horse): tấn công các file chương trình bằng cách gắn vào tập tin thực thi, và chờ trong bộ nhớ cho đến khi người dùng chạy các chương trình khác và sử dụng các sự kiện để lây nhiễm.
4.3.3. Macro virus: Virus này được nhúng vào một tài liệu hoặc một tập tin mẫu, nó được kích hoạt khi các tập tin được mở ra bằng một ứng dụng.
4.3.4. Stealth Viruses Các loại virus này có thể che giấu hành động của nó, và có thể là thụ động hoặc chủ động.
4.3.5. Polymorphic Virus: virus đa hình có một cơ chế sẵn có mà có thể thay đổi tín hiệu virus.
4.3.6. Worms: là một chương trình độc lập mà tái tạo bằng cách sao chép chính nó từ một hệ thống khác
4.4. 4.3 Dấu hiệu khi máy tính bị nhiểm virus
4.4.1. Dấu hiệu khi máy tính bị nhiểm virus
4.4.1.1. Máy tính chạy chậm hơn so với bình thường. - Khi click vào các biểu tượng trên các ứng dụng đang mở không thấy phản hồi. - Máy tính khởi động đi khởi động lại, treo máy không rõ nguyên nhân - Các chương trình diệt Virus và tường lửa bảo vệ máy tính đột nhiên không hoạt động - Không mở được ổ đĩa, thư mục trên ổ cứng - Không sử dụng được lệnh in trên máy tính - Không cài được các phần mềm diệt Virus trên máy tính - Không truy cập được vào các trang Web bảo mật - Trên màn hình máy tính, ổ cứng, ổ USB, ... bị mất các biểu tượng. - Antivirus là đột nhiên bị vô hiệu hóa hoặc không thể được khởi động lại. - Windows Task Manager không thể được bắt đầu.
4.5. 4.4 Cách bảo vệ máy tính
4.5.1. Sử dụng các phần mềm diệt Virus
4.5.1.1. Người dùng phải luôn đảm bảo có cài đặt một phần mềm chống virus và kích hoạt trên máy tính. Loại phần mềm có thể phát hiện và ngăn chặn virus trước khi chúng có cơ hội để gây ra tác hại cho máy tính.
4.5.2. Bức tường lửa - Firewalls
4.5.2.1. giúp ngăn chặn sự xâm nhập từ một nguồn bên ngoài, và chặn một số virus lây lan từ máy tính đến máy tính.
4.6. Một số lưu ý
4.6.1. - Cẩn thận khi một trang web yêu cầu bạn phải cài đặt "plug-in" - Không mở file đính kèm email nếu không chắc chắn nó là an toàn. - Quát thiết bị trước khi sao chép / mở bất kỳ tập tin từ nó. - Không thực hiện các chương trình, tập tin tìm thấy trên internet mà không cần kiểm tra chúng - Sao lưu các tập tin quan trọng.