Istinbat Hukum Melalui Lafaz Bahasa Arab

1. Istinbat Hukum Melalui Kejelasan Lafaz (Gaya Hanafiyyah)

1.1. Kejelasan Makna (Dilalah)

1.1.1. Zahir dan Nas

1.1.1.1. Beza keduanya ialah; 1. Nas lebih jelas dari zahir. 2. Makna nas ialah maksud asli dalam kalam, makna zahir ialah maksud mendatang daripada makna nas. 3. Takwil sukar berlaku dalam nas berbanding zahir. 4. Sekiranya bertembung zahir dan nas, nas akan diutamakan.

1.1.1.2. Hukum - wajib beramal selagi mana tiada dalil menafikan makna zahir

1.1.1.3. Memahami nas

1.1.1.3.1. Ibarat al-Nas

1.1.1.3.2. Isharat al-Nas

1.1.1.3.3. Dilalat al-Nas

1.1.1.3.4. Iqtida' al-Nas

1.1.2. Mufassir dan Muhkam

1.1.2.1. Mufassar

1.1.2.1.1. Ciri Mufassar 1. Maknanya menunjukkan kehendak ayat itu sendiri secara lintasan akal; tengok auto tahu. 2. Makna tersurat. 3. Tidak menerima ta'wil dan takhsis. 4. Menerima nasakh yang berlaku di zaman Rasulullah SAW sahaja. 5. Kadang-kadang memerlkan huraian daripada dalil lain. 6. Kadang-kadang merupakan ayat yang mengandungi bilangan.

1.1.2.1.2. Hukum

1.1.2.2. Muhkam

1.1.2.2.1. Ciri Muhkam 1. Sama dengan mufassar 1. 2. Tersurat jugak. 3. Tidak menerima ta'wil dan takhsis. 4. Tidak menerima nasakh.

1.1.2.2.2. Hukum

1.1.3. Turutan Kejelasan (Menurun)

1.1.3.1. 1. Muhkam 2. Mufassar 3. Nas 4. Zahir

1.2. Ketidakjelasan Makna (Dilalah)

1.2.1. Khafi

1.2.1.1. Lafaz yang samar-samar juz'inya namun kullinya jelas.

1.2.1.2. Hukumnya ialah wajib kepada mujtahid untuk taammul dan nazar kepadanya.

1.2.2. Mushkil

1.2.2.1. Lafaz yang samar dan maknanya berbilang (atau mushtarak).

1.2.2.2. Hukumnya ialah wajib kepada mujtahid untuk menentukan maknanya.

1.2.3. Mujmal

1.2.3.1. Lafaz yang tidak diketahui sehinggalah ada penerangan dari al-Shari'

1.2.3.2. Selagi mana tidak ada penjelasan dari al-shari', maka kita mesti tawaqquf kepada menentukan maksud lafaz tersebut.

1.2.4. Mutashabih

1.2.4.1. Tiada yang mengetahui maknanya melainkan Allah dan Rasul-Nya

1.2.4.2. Tidak berkaitan dengan usul al-fiqh, ini hal akidah.

1.2.5. Turutan Kejelasan (Menurun)

1.2.5.1. 1. Khafi 2. Mushkil 3. Mujmal 4. Mutashabih

2. Istinbat Hukum Melalui Kejelasan Lafaz (Gaya Jumhur)

2.1. Mafhum al-Mukhalafah

2.1.1. Jenis

2.1.1.1. Mafhum al-Sifat

2.1.1.1.1. al-Zaman

2.1.1.1.2. al-Makan

2.1.1.1.3. al-Hal

2.1.1.1.4. al-'Illah

2.1.1.2. Mafhum al-Shart

2.1.1.3. Mafhum al-Ghayah

2.1.1.4. Mafhum al-'Adad

2.1.1.5. Mafhum al-Laqab

2.1.2. Kehujahan

2.1.2.1. Jumhur; menjadi hujah kecuali mafhum al-laqab

3. Istinbat Hukum Melalui Penggunaan Lafaz

3.1. Haqiqah

3.1.1. Jenis

3.1.1.1. Lughawiyyah

3.1.1.2. Shar'iyyah

3.1.1.3. 'Urfiyyah

3.1.2. Hukum

3.1.2.1. Disabitkan makna asal perkataan dan tertakluklah hukum kepada makna terbabit.

3.2. Majaz

3.2.1. Majaz ialah lafaz yang menggunakan makna yang bukan makna asal berdasarkan hubungan ('alaqah) antara kedua-dua makna yang dipakai dan makna asal; dan; qarinah yang memustahilkan penggunaan makna asal.

3.2.1.1. Jenis Hubungan

3.2.1.1.1. Mushabahah

3.2.1.1.2. Hulul

3.2.1.1.3. al-Juz'iyyah dan sebaliknya

3.2.1.2. Jenis Qarinah

3.2.1.2.1. Hissiyyah (Pancaindera)

3.2.1.2.2. 'Adiyah atau Haliyah (Keadaan)

3.2.1.2.3. Shar'iyyah

3.2.2. Hukum

3.2.2.1. Disabitkan makna majazi perkataan dan tertakluklah hukum kepada makna terbabit.

3.3. Sarih

3.4. Kinayah

4. Istinbat Hukum Dengan Menentukan Makna Kepada Lafaz

4.1. Khas

4.1.1. Hukum

4.1.1.1. Qat'i dalalah kepada afrad yang dikhususkan

4.1.2. Kemutlakan

4.1.3. Perintah (al-Amru)

4.1.3.1. Sighah al-Amru

4.1.3.1.1. Fi'il al-amru atas wazan if'al

4.1.3.1.2. Fi'il mudari' yang disertai lam amru

4.1.3.1.3. Masdar yang menggantikan fi'il al-amru

4.1.3.1.4. Jumlah khabariyyah yang difahami sebagai perintah

4.1.3.1.5. Sighah yang hadir dalam bentuk perintah seperti 'farada' atau 'kutiba'

4.1.3.2. Hukum

4.1.3.2.1. Umumnya perintah menunjukkan wajib.

4.1.3.2.2. Sekiranya ada qarinah, perintah boleh menjadi sunat atau haru, atau lain-lain (doa, irshad, pemuliaan etc.).

4.1.3.2.3. Pengulangan (al-Tikrar)

4.1.3.2.4. Kesegeraan (al-Fawriyyah aw al-Tarakhi)

4.1.3.2.5. Perkara yang terkait dengan perintah; kaedah 'perkara yang sekiranya tanpanya tidak sempurna sesuatu kewajipan maka ia wajib'.

4.1.4. Tegahan (al-Nahyu)

4.1.4.1. Sighah al-Nahyu

4.1.4.1.1. La taf'al.

4.1.4.1.2. Fi'il mudari' dengan lam al-nahyi.

4.1.4.1.3. Lafaz yang menunjukkan makna tegahan (seperti hurrima).

4.1.4.2. Hukum

4.1.4.2.1. Umumnya, al-nahyu membawa kepada haram. Sekiranya ada qarinah, maka mungkin menjadi makruh, atau doa dan sebagainya.

4.1.4.2.2. Ada yang mengatakan bahawa al-nahy menunjukkan karahah.

4.1.4.2.3. Kesegeraan atau pengulangan

4.1.4.2.4. al-Nahyu menunjukkan fasad atau butlan?

4.2. 'Am

4.2.1. Proses Takhsis

4.2.1.1. Munfasil

4.2.1.1.1. Kalam al-mustaqil al-muttasil bi al-'am

4.2.1.1.2. Kalam al-mustaqil al-munfasil

4.2.1.1.3. 'Akal

4.2.1.1.4. 'Uruf

4.2.1.2. Muttasil

4.2.1.2.1. Pengecualian (al-Istithna')

4.2.1.2.2. Sifat

4.2.1.2.3. Sharat

4.2.1.2.4. Had (al-Ghayah)

4.2.2. Hukum

4.2.2.1. Sebelum takhsis

4.2.2.1.1. Jumhur: zanni dilalah kepada semua afrad

4.2.2.1.2. Hanafiyyah: qat'i dilalah kepada semua afrad

4.2.2.2. Selepas takhsis

4.2.2.2.1. Zanni dilalah kepada baki afrad dalam 'am

4.2.3. Sighah 'Am

4.2.3.1. Isim mufrad yang dimakrifahkan dengan alif lam al-istighraqiyyah atau idafah.

4.2.3.2. Isim jama' yang dimakrifahkan dengan alif lam al-istighraqiyyah atau idafah.

4.2.3.3. Lafaz yang bermaksud keseluruhan (kullu etc).

4.2.3.4. Isim mawsul.

4.2.3.5. Isim istifham (pertanyaan).

4.2.3.6. Isim sharat.

4.2.3.7. Nakirah dalam bentuk nafi atau nahyi.

4.3. Mushtarak

4.3.1. Sebab wujud mushtarak

4.3.1.1. Perbezaan dialek kabilah Arab.

4.3.1.2. Penggunaan sesuatu lafaz secara majaz.

4.3.2. Hukum

4.3.2.1. Sekiranya mushtarak berlaku di antara makna lughawi dan istilah, maka makna istilah terpakai.

4.3.2.2. Sekiranya mushtarak berlaku di antara dua atau lebih makna, maka mujtahid mesti ambil satu makna.