1. LIPIDI
1.1. PODJELA I GRAĐA LIPIDA
1.1.1. U lipide ubrajamo masti,ulja, fosfolipide i stereoide
1.1.1.1. MASTI I ULJA
1.1.1.1.1. Slične su građe i spoj su alkohola glicerola i tri masne kiseline
1.1.1.1.2. Svaka masna kiselina svojom se karboksilnom skupinom veže za glicerol
1.1.1.1.3. Zbog dugačkih nepolarnih stanica, masne kiseline su hidrofobne, što čini masti i ulja netopljivim u vodi
1.1.1.2. FOSOFOLIPIDI
1.1.1.2.1. Građeni su od glicerola vezanog s dvije masne kiseline i jedne fosfatne skupine
1.1.1.2.2. U odnosu na masti i ulja, u fosfolipidima je jednu masnu kiselinu zamjenio fosfat
1.1.1.3. STEREOIDI
1.1.1.3.1. Lipidi koji su građeni od četiri ugljikovodična prstena
1.1.1.3.2. Svojom građom odstupaju od ostalih lipida, no zajedničko im je svjostvo topljivosti u nepolarnim vodama
1.2. LIPIDI U PREHRANI ČOVIJEKA
1.2.1. Vrsta i količina lipida koje prehranom unosimo u organizam ima utjecaj na naše zdravlje
1.2.2. Masna hrana životinjskog podrijetla koja sadrži zasićene masne kiseline povećava rizik od bolesti srca i krvnih žila, koje su najčešći uzrok smrti u razvijenim zemljama
1.2.3. Nezasičene masne kiseline koje se nalaze u namirnicama biljnog podrijetla poput maslinovog ulja puno su zdraviji izvor lipida
1.2.4. Za organizam su izuzetno važne i omega-3- masne kiseline koje smanjuju rizik od nastanka bolesti srca i krvnih žila te imaju pozitivan učinak na vid i pamćenje
1.2.4.1. Glavni izvori omega-3-masnih kiselina su ribe poput lososa, sardina, tune i haringe
2. BJELANČEVINE (proteini)
2.1. Biološki važni spojevi s brojnim različitim funkcijama
2.2. GRAĐA BJELANČEVINA
2.2.1. Prirodne polimerne tvari koje nastaju međusobnim spajanjem velikog broja aminokiselina
2.2.2. Sastoje se od ugljika, vodika, kisika i dušika, u sastavu pojedinih može biti i drugih kemijskih elemenata
2.3. AMINOKISELINE
2.3.1. Organske kiseline koje uz karboksilnu funkcijsku skupinu (-COOH), sadrže još i aminoskupinu (-NH2)
2.4. SVOJSTVA BJELANČEVINA
2.4.1. Osjetljive tvari
2.4.2. Biološki aktivne samo pri određenoj temperaturi
2.4.3. Povećanjem temperature iznad 60 celzijevih stupnjeva ili snižavanjem temperature ispod 0 narušava se struktura bjelančevina i one gube svoju funkcionalnost
2.4.4. Narušavanje strukture bjelančevine naziva se DENATURACIJA
3. UGLJIKOHIDRATI(šećeri)
3.1. Organske molekule građene od atoma ugljika, vodika i kisika, najčešće u mjeru 1:2:1
3.1.1. glavni izvor energije za sva živa bića te čine znatan dio prehrane čovijeka
3.2. PODJELA UGLJIKOHIDRATA
3.2.1. Monosaharidi
3.2.1.1. najjednostavniji ugljikohidrati i osnova za izgradnju složenijih ugljikohidrata
3.2.1.2. PENTOZE- monosaharidi građeni od 5 ugljikovih atoma
3.2.1.3. HEKSOZE-monosaharidi građeni od 6 ugljikovih atoma
3.2.1.4. Najznačajniji monosaharidi: riboza, deoksiribioza, glukoza, fruktoza i galaktoza
3.2.1.4.1. RIBOZA I DEOKSIRIBIOZA- pentoze koje se nalaze u nukleinskim kiselinama
3.2.1.4.2. GLUKOZA I GALAKTOZA- heksoze koje su izvor energije za živa bića
3.2.2. Oligosaharidi
3.2.2.1. Mogu se povezati u složenije ugljikohidrate
3.2.2.2. Nastaju povezivanjem od dvije do deset molekula monosaharida
3.2.2.3. Najčešći oligosaharidi: disaharidi: saharoza, laktoza i maltoza
3.2.2.3.1. SAHAROZA- građena od jedne molekule glukoze i jedne molekule fruktoze, a dobiva se iz šećerne repe ili šećerne trske
3.2.2.3.2. LAKTOZA- mljećni šećer građen od jedne molekule glukoze i jedne molekule galaktoze
3.2.2.3.3. MALTOZA- šećer koji je građen od dvije molekule glukoze, a nalazi se u ječmu i pivu
3.2.3. Polisaharidi
3.2.3.1. Nastaju povezivanjem više od deset molekula monosaharida
3.2.3.2. Najčešći polisaharidi: škrob, celuloza, glikogen i hitin
3.2.3.2.1. ŠKROB-rezerva energije u biljkama, a pohranjen je u sjemenkama biljaka koje ga razgrađuju na glukozu prilikom klijanja te u podzemnim dijelovima biljaka poput gomolja krumpira
3.2.3.2.2. CELULOZA- izgrađuje stanične stijenke biljnih stanica i daje im čvrstoću te se koristi u tekstilnoj industriji i za dobivanje papira