1. 3. Các nhân vật tiêu biểu
1.1. Nhóm Vua nhà Trần
1.1.1. Trần Thái Tông (Trần Cảnh) – Vị vua đầu tiên của nhà Trần, đặt nền móng cho sự phát triển của triều đại.
1.1.2. Trần Thánh Tông – Vị vua tài giỏi, cùng con trai Trần Nhân Tông tổ chức kháng chiến chống quân Nguyên.
1.1.3. Trần Nhân Tông – Vị vua lãnh đạo hai cuộc kháng chiến (1285, 1288), sau này xuất gia, lập Thiền phái Trúc Lâm.
1.2. Nhóm Tướng lĩnh quân sự
1.2.1. Trần Hưng Đạo (Trần Quốc Tuấn) – Tổng chỉ huy ba lần kháng chiến, soạn Hịch tướng sĩ, chỉ huy chiến thắng Bạch Đằng (1288).
1.2.2. Trần Quang Khải – Nhà chính trị, quân sự kiệt xuất, trực tiếp chỉ huy đánh bại quân Nguyên tại Chương Dương, Hàm Tử.
1.2.3. Trần Bình Trọng – Danh tướng kiên trung, bị bắt nhưng quyết không hàng giặc, nổi tiếng với câu nói: "Ta thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc."
1.2.4. Trần Khánh Dư – Danh tướng chỉ huy chặn đứng đoàn thuyền lương của quân Nguyên tại Vân Đồn (1288).
1.2.5. Phạm Ngũ Lão – Danh tướng tài ba, nổi tiếng với tinh thần trung quân ái quốc.
1.2.6. Yết Kiêu – Tướng giỏi bơi lặn, chuyên đánh thủy quân giặc.
1.2.7. Dã Tượng – Cận vệ trung thành của Trần Hưng Đạo, lập nhiều chiến công.
1.3. Nhóm Trí thức - Văn hóa
1.3.1. Chu Văn An – Nhà giáo, nhà văn hóa nổi tiếng, thầy dạy của nhiều hoàng tử. Soạn Thất trảm sớ để yêu cầu trừng trị gian thần nhưng không được chấp nhận, sau đó lui về ở ẩn.
1.3.2. Trương Hán Siêu – Nhà thơ, nhà quân sự tài ba, tác giả bài "Bạch Đằng Giang phú".
1.3.3. Lê Quý Ly (Hồ Quý Ly) – Quan nhà Trần, sau này lật đổ nhà Trần để lập ra nhà Hồ.
2. 1. Triều đại nhà Trần (1226 - 1400)
2.1. Thành lập
2.1.1. Năm 1226, Lý Chiêu Hoàng nhường ngôi cho Trần Cảnh (Trần Thái Tông).
2.2. Bộ máy chính quyền
2.2.1. Xây dựng bộ máy chặt chẽ, trọng dụng nhân tài.
2.2.2. Chính sách “Ngụ binh ư nông” (quân đội gắn với sản xuất).
2.3. Kinh tế
2.3.1. Đẩy mạnh khai hoang, phát triển nông nghiệp.
2.3.2. Thủ công nghiệp và thương mại phát triển.
2.4. Văn hóa - Giáo dục
2.4.1. Giáo dục phát triển mạnh, tổ chức nhiều kỳ thi tuyển chọn nhân tài.
2.4.2. Văn học chữ Nôm phát triển, xuất hiện nhiều nhà văn, nhà thơ lớn.
2.4.3. Chu Văn An – Nhà giáo tiêu biểu, nổi tiếng với tinh thần cương trực và "Thất trảm sớ".
3. 2. Ba lần kháng chiến chống quân Mông - Nguyên
3.1. Lần 1 (1258)
3.1.1. Chiến thuật: "Vườn không nhà trống".
3.1.2. Phản công thắng lợi tại Đông Bộ Đầu.
3.2. Lần 2 (1285)
3.2.1. Nhà Trần tổ chức Hội nghị Diên Hồng để hỏi ý dân.
3.2.2. Trần Hưng Đạo lãnh đạo quân dân phản công thắng lợi.
3.3. Lần 3 (1288)
3.3.1. Trận Bạch Đằng: Dùng cọc gỗ để đánh bại quân giặc.
3.3.2. Quân Nguyên đại bại, rút khỏi Đại Việt.