อิศรญาณภาษิต

1. ข้อคิด

1.1. ควรรู้จักเก็บเงินและขยันทำงาน

1.2. ควรรู้จักระมัดระวังคำพูด

1.3. ควรเป็นคนอ่อนน้อมถ่อมตน

1.4. ควรรู้จักการใช้คนว่าจะใช้ใครควรพูดดีๆกับเขา

1.5. ควรเคารพผู้ใหญ่เพราะท่านมีประสบการมากกว่า

2. ความรู้จากวรรณคดี

2.1. ความรู้จากคำสอนต่างๆ

2.2. ความรู้เกี่ยวกับลักษณะของกลอนเพลงยาว

2.3. ความรู้เกี่ยวกับการประพฤติตนในสังคม

2.4. ความรู้เกี่ยวกับสำนวนต่างๆ

3. คุณค่าด้านสังคมและวัฒนธรรม

3.1. สะท้อนให้เห็นถึงการอยู่ร่วมกันในสังคม

3.2. สะท้อนให้เห็นว่าคนในสังคมเคารพผู้อาวุโส

3.3. สะท้อนให้เห็นถึงว่าสังคมสมัยนั้นมีความศรัทธาในทางศาสนา

4. ศิลปะการประพันธ์

4.1. ใช้คำง่าย อ่านแล้วเข้าใจได้ดี

4.2. ใช้โวหารเปรียบเทียบให้เห็นจริง

4.3. ใช้คำมีความหมายแฝงให้ตีความ

4.4. มีการเขียนสำนวนโวหาร

5. โครงเรื่อง

5.1. คำสั่งสอนเรื่องต่างๆในลักษณะการเตือนสติ

5.2. ชี้แนะการประพฤติปฏิให้เป็นที่พอใจของผู้อื่น

5.3. เน้นเรื่องการเห็นคุณค่าและความสำคัญของผู้อื่น

6. ที่มาของเรื่อง

6.1. มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้เป็นคำสั่งสอน

6.2. ให้คติในการดำเนินชีวิต

7. แก่นเรื่อง

7.1. การอยู่ร่วมกันในสังคมต้องรู้จักประพฤติปฏิบัติให้เหมาะสม

8. ลักษณะการประพันธ์

8.1. แต่งเป็นกลอนเพลงยาว

8.2. มีข้อบังคับทางฉันทลักษณ์เหมือนกลอนสุภาพหรือกลอนแปด