1. Nhiệm vụ của quá trình dạy học
1.1. Cơ sở xác định
1.1.1. Mục tiêu đào tạo
1.1.2. Sự tiến bộ khoa học và công nghệ
1.1.3. Đặc điểm tâm - sinh lí của học sinh
1.1.4. Đặc điểm hoạt động dạy học của nhà trường
1.2. Nhiệm vụ dạy học
1.2.1. Điều khiển, tổ chức học sinh nắm vững hệ thống tri thức phổ thông cơ bản, hiện đại, phù hợp với thực tiễn của đất nước về tự nhiên, xã hội — nhân văn, đồng thời rèn luyện cho họ hệ thống kĩ năng, kĩ xảo tương ứng
1.2.2. Tổ chức, điều khiển học sinh hình thành, phát triển năng lực và phẩm chất trí tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo
1.2.3. Tổ chức, điều khiển học sinh hình thành, phát triển năng lực và phẩm chất trí tuệ, đặc biệt là năng lực tư duy độc lập, sáng tạo
2. Các thành tố cấu trúc của quá trình dạy học
2.1. Phương tiện dạy học
2.1.1. Khái niệm
2.1.1.1. Hẹp: là thiết bị nhằm đạt được mục đích dạy học
2.1.1.2. Rộng: là tất cả nội dung chương trình dạy học
2.1.2. Phương tiện dạy học
2.1.2.1. Tính chất
2.1.2.1.1. Nhóm truyền tin (cung cấp thông tin)
2.1.2.1.2. Nhóm mang tin (chứa thông tin)
2.1.2.2. Cấu tạo
2.1.2.2.1. Phương tiện dạy truyền thông (tranh vẽ, maket,...)
2.1.2.2.2. Phương tiện dạy nghe - nhìn (radio, slides có tiếng,...)
2.1.2.2.3. Các phương tiện cơ bản, phổ biến
2.2. Hình thức tổ chức dạy học
2.2.1. Hình thức tổ chức dạy học
2.2.1.1. Hình thức vận động
2.2.1.2. Khác nhau tùy vào nhiều yếu tố
2.2.1.3. Có quan hệ chặt chẽ với các thành tố khác
2.2.1.4. Cùng với sự thay đổi của xã hội
2.2.2. Các hình thức tổ chức dạy học ở trường
2.2.2.1. Căn cứ vào địa điểm
2.2.2.1.1. Trên lớp
2.2.2.1.2. Ngoài lớp
2.2.2.2. Căn cứ vào chỉ đạo toàn lớp hay nhóm
2.2.2.2.1. Toàn lớp
2.2.2.2.2. Theo nhóm
2.2.2.2.3. Cá nhân
2.3. Nội dung dạy học
2.3.1. Khái niệm
2.3.1.1. Tri thức, cách thức, kinh nghiệm => nhân cách theo mục tiêu giáo dục
2.3.2. Mối quan hệ giữa các thành phần
2.3.2.1. không tách biệt mà liên hệ mật thiết với nhau, quy định, ảnh hưởng, bổ sung cho nhau
2.3.2.2. Thiếu tri thức thì không thể hình thành kĩ năng, kĩ xảo
2.3.2.3. Hoạt động sáng tạo được hình thành trên cơ sở tri thức và kinh nghiệm hoạt động xã hội,...
2.3.2.4. nội dung dạy học của các môn học đề phải thể hiện đầy đủ cả bốn thành phần để đảm bảo tính toàn diện và chất lượng dạy học
2.4. Kiểm tra đánh giá
2.4.1. Khái niệm
2.4.1.1. Kiểm tra: xem xét thực tiễn để đánh giá nhận xét
2.4.1.2. Đánh giá: thu thập thông tin, chứng cứ đưa ra những phát xét, nhận định trên những tiêu chí
2.4.1.2.1. đánh giá định lượng
2.4.1.2.2. đánh giá định tính
2.4.2. Chức năng
2.4.2.1. Chức năng định hướng
2.4.2.1.1. dự báo khả năng đạt được trong quá trình học tập, xác định những điểm mạnh và yếu của học sinh
2.4.2.1.2. làm cơ sở cho việc lựa chọn bồi dưỡng năng khiếu
2.4.2.1.3. giáo viên có thể chọn cách dạy phù hợp với khả năng của học sinh
2.4.2.1.4. lựa chọn con đường học tập, phương pháp tài liệu, các hình thức học tập… phù hợp
2.4.2.2. Chức năng chẩn đoán
2.4.2.2.1. hỗ trợ việc học tập
2.4.2.2.2. cung cấp cho người học những tín hiệu ngược về việc học tập => khắc phục những thiếu sót, điều chỉnh cách học cho phù hợp
2.4.2.3. Chức năng xác nhận
2.4.2.3.1. cung cấp những số liệu để thừa nhận hay bác bỏ sự hoàn thành hay chưa hoàn thành
2.4.2.3.2. nhằm xếp loại người học
2.4.2.3.3. có ý nghĩa quan trọng về nhiều mặt, đặc biệt là về ý nghĩa xã hội
2.4.2.3.4. bộc lộ tính hiệu quả của một hệ thống đào tạo
2.5. Phương pháp dạy học
3. Động lực dạy học
3.1. Khái niệm
3.1.1. Quá trình dạy học trong hiện thực khách quan cũng vận động và phát triển do không ngừng giải quyết các mâu thuẫn
3.1.1.1. Mâu thuẫn bên trong của quá trình dạy học là mâu thuẫn giữa các thành tố và giữa các yếu tố trong từng thành tố của quá trình dạy học
3.1.1.2. Mâu thuẫn bên ngoài là mâu thuẫn giữa sự tiến bộ khoa học, công nghệ, văn hoá, sự phát triển kinh tế - xã hội với từng thành tố của quá trình dạy học
3.1.2. Động lực của quá trình dạy học là giải quyêt tốt được những mâu thuẫn bên ngoài, bên trong của quá trình dạy học, trong đó giải quyết các mâu thuẫn bên trong có ý nghĩa quvêt định
3.2. Mâu thuẫn cơ bản và những điều kiện để chúng trở thành động lực của quá trình dạy học
3.2.1. Mâu thuẫn cơ bản và những điều kiện để chúng trở thành động lực của quá trình dạy học
3.2.2. Để chuyên hoá mâu thuẫn cơ bản của quá trình dạy học thành mâu thuẫn cơ bản của quá trình lĩnh hội tri thức, kĩ năng, kĩ xảo của ngươi học cần phải có ba điều kiện
3.2.2.1. Mâu thuẫn phải được người học ý thức đầy đủ và sâu sắc
3.2.2.2. Mâu thuẫn phải là khó khăn vừa sức
3.2.2.3. Mâu thuẫn phải do tiến trình dạy học dẫn dến
4. Nguyên tắc dạy học
4.1. Nguyên tắc dạy học là hệ thống xác định những yêu cầu cơ bản, có tính chất xuất phát để chỉ đạo việc xác định và lựa chọn nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với mục đích giáo dục, với nhiệm vụ dạy học và với những tính quy luật của quá trình dạy học
4.2. Cơ sở
4.2.1. Mục đích giáo dục
4.2.2. Những tính quy luật của quá trình dạy học
4.2.3. Những đặc điểm tâm sinh lí của học sinh
4.2.4. Những kinh nghiệm xây dựng hệ thống các nguyên tắc dạy học
4.3. Hệ thống các nguyên tắc
4.3.1. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính khoa học và tính giáo dục trong dạy học
4.3.2. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa lí luận và thực tiễn, học đi đôi với hành, nhà trường gắn liền với đời sống, với những nhiệm vụ phát triển bền vững của đất nước
4.3.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và tính tuần tự trong dạy học
4.3.4. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính tự giác, tính tích cực, tính độc lập, sáng tạo của học sinh và vai trò chủ đạo của giáo viên trong quá trình dạy học
4.3.5. Nguyên tắc đảm bảo sự thống nhất giữa tính trực quan với sự phát triển tư duy lí thuyết
4.3.6. Nguyên tắc đảm bảo tính vững chắc của tri thức và sự phát triển năng lực nhận thức của học sinh
4.3.7. Nguyên tắc đảm bảo tính vừa sức và chú ý tới những đặc điểm lứa tuổi, đặc điểm cá biệt và tính tập thể trong quá trình dạy học
4.3.8. Nguyên tắc đảm bảo tính cảm xúc tích cực của dạy học
4.3.9. Nguyên tắc chuyển từ dạy học sang tự học
4.4. Các nguyên tắc dạy học liên quan mật thiết với nhau
5. Khái niệm dạy học và bản chất của quá trình dạy học
5.1. Sự thống nhất biện chứng của hai thành tố cơ bản trong quá trình dạy học - hoạt động dạy và hoạt động học
5.2. Bản chất của quá trình dạy học là quá trình nhận thức độc đáo của học sinh dưới vai trò chủ đạo của giáo viên
6. Logic của quá trình dạy học
6.1. Lôgíc của quá trình dạy học là trình tự vận động hợp quy luật của quá trình đó, nhằm đảm bảo cho học sinh đi từ trình độ tri thức, kĩ năng, kĩ xảo và phát triển năng lực hoạt động nhận thức, đặc biệt hoạt động trí tuệ tương ứng từ lúc bắt đầu nghiên cứu môn học (hay một đề mục) nào đó, đến trình độ tri thức, kĩ năng, kĩ xảo và trình độ nhận thức, đặc biệt là năng lực trí tuệ, tương ứng với lúc kết thúc môn học (hay một đề mục) nào đó của môn học
6.2. Các khâu của quá trình dạy học
6.2.1. Giáo viên đề xuất vấn đề, gây cho học sinh ý thức nhiệm vụ học tập
6.2.2. Tổ chức, điều khiển học sinh lĩnh hội tri thức mới
6.2.3. Tổ chức, điều khiển học sinh củng cố tri thức
6.2.4. Tổ chức, điều khiển học sinh rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo
6.2.5. Tổ chức, điều khiển, kiểm tra, đánh giá việc nắm vững tri thức, kĩ năng, kĩ xảo một cách có hệ thống của học sinh và tổ chức cho họ tự kiểm tra, tự đánh giá
6.2.6. Phân tích kết quả từng giai đoạn, từng bước nhất định của quá trình dạy học