Қақтығыстар түсінігі, оның объектісі мен субъектісі (1)por Айдар Айнур
1. Ұйымдағы қақтығыстардың себептері
1.1. Ресурстарды бөлу – Ресурстардың шектеулігі ұйым мүшелері арасында қайшылықтар туғызуы мүмкін (ақша, уақыт, жұмыс орындары).
1.2. Мақсаттар мен мүдделердің айырмашылығы – Әр түрлі бөлімдер немесе қызметкерлердің жеке мақсаттары мен ұйым мақсаттарының сәйкес келмеуі.
1.3. Қарым-қатынас тапшылығы – Ақпарат алмасудың болмауы немесе жеткіліксіздігі, түсініспеушіліктерге әкелуі мүмкін.
1.4. Мәдени және тұлғалық айырмашылықтар – Әртүрлі мәдениеттер немесе тұлғалық сипаттар арасындағы қарама-қайшылықтар.
1.5. Жетекшіліктің болмауы – Басшының шешім қабылдау немесе мәселені шешу қабілетінің болмауы.
2. Дау-дамай процесінің динамикасы
2.1. Қақтығыстың туындауы – Бірінші кезеңде түсініспеушілік немесе келіспеушілік басталады.
2.2. Эскалация – Қақтығыс шиеленісе түседі, тараптар өз көзқарастарын қорғау үшін әрекет етеді.
2.3. Кульминация – Қақтығыстың ең жоғары шегі, барлық тараптар ашық түрде әрекет етіп, мәселені шешуге тырысады.
2.4. Шешім қабылдау – Қақтығысты шешу үшін шешім қабылдау немесе тараптар арасында келісім жасау.
2.5. Қақтығысты тоқтату – Қақтығыс аяқталады, шешім қабылданып, жағдай тұрақтанады.
3. Қақтығыс түсінігі – Қақтығыс – бұл екі немесе одан да көп тараптар арасындағы қарама-қайшылықтар, мүдделер, мақсаттар немесе көзқарастардың үйлеспеушілігі. Қақтығыстарда тараптар арасында дау-дамай, түсініспеушілік немесе қарама-қайшы әрекеттер болады.
4. Объектісі – Қақтығыстың объектісі – ол тараптар арасындағы қарама-қайшылыққа себеп болған мәселе немесе ситуация. Мысалы, жұмыс міндеттері, ресурстарды бөлу, идеялар мен шешімдер.
5. Қақтығыстарды басқару
5.1. Превентивті шаралар – Қақтығыстардың алдын алу үшін алдын ала шаралар қабылдау (түсіндіру, ресурстарды тиімді бөлу).
5.2. Коммуникацияны жақсарту – Ашық, тиімді қарым-қатынас орнату, тараптардың пікірлерін тыңдау.
6. Субъектісі – Қақтығыстың субъектісі – бұл қақтығысқа қатысушы тараптар, мысалы, қызметкерлер, басқарушы топ, ұйым мүшелері, мемлекеттер, топтар немесе жеке тұлғалар.
7. Қақтығысты шешу әдістері:
7.1. Компромисс – Тараптардың екеуі де өз талаптарынан біршама бас тартып, ортақ шешім табады.
7.2. Консенсус – Тараптардың толық келісімге келуі.
7.3. Медиаторды қолдану – Медиатор арқылы қақтығысты шешу.
