1. Mở bài
1.1. Tác giả Hồ Chí Minh
1.1.1. Nhà lãnh tụ vĩ đại của nhân dân
1.1.1.1. trong cuộc sống
1.1.1.1.1. Bác giản dị
1.1.1.1.2. nếp sống thanh cao
1.1.1.2. trong công việc
1.1.1.2.1. nghiêm túc
1.1.1.2.2. chu toàn
1.1.2. Một người chiến sĩ Cách mạng
1.1.2.1. kiên cường, bất khuất
1.1.2.2. tinh thần lạc quan, yêu cuốc sống
1.1.2.3. tin vào tương lai tươi sáng của Cách mạng.
1.1.3. Một nhà văn hóa lớn
1.1.3.1. cảm hứng của người thi sĩ đến bất cứ lúc nào
1.1.3.2. dù cho đang bị giam cầm nơi tù đầy nhưng cũng thể giam cầm tâm hồn bay bỏng của Người
1.2. Tác phẩm
1.2.1. là bài thơ tiêu biểu cho thơ Bác
1.2.2. được sáng tác khi Bác bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam vô cớ
1.2.3. tình yêu thiên nhiên, con người và tinh thần lạc quan
1.3. Yêu cầu đề + Trích thơ (Phiên âm và dịch thơ)
1.3.1. Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ Cô vân mạn mạn độ thiên không Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng. (phiên âm)
1.3.2. Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ Chòm mây trôi nhẹ giữ tầng không Cô em xóm núi xay ngô tối Xay hết lò than đã rực hồng. (dịch thơ)
2. Thân bài
2.1. Hoàn cảnh sáng tác
2.1.1. "Nhật kí trong tù"
2.1.1.1. trong 13 tháng bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam
2.1.1.2. có 134 bài thơ chữ Hán
2.1.2. Chiều tối
2.1.2.1. là bài thơ thứ 31 trong NKTT
2.1.2.2. ra đời trong lúc chuyển lao từ nhà tù Tĩnh Tây đến nhà tù Thiên Bảo
2.2. Hai câu thơ đầu: bức tranh thiên nhiên
2.2.1. cổ điển
2.2.1.1. cánh chim buổi hoàn hôn: sự nhỏ bé giữa không gian rộng lớn
2.2.1.2. chòm mây
2.2.1.2.1. trôi lững lờ
2.2.1.2.2. cô đơn, lẻ loi
2.2.1.3. =>lấy không gian miêu tả thời gian ->NT "vẽ mây nẩy trăng"
2.2.2. hiện đại
2.2.2.1. tâm hồn tự do và yêu thiên nhiên của người tù
2.2.2.2. hình ảnh cánh chim không có đơn mà có đích đến cụ thể
2.2.3. => Bức tranh thiên nhiên núi rừng buổi chiều tà được gợi tả qua một vài chi tiết nổi bật đã làm hiện lên một tâm hồn thi sĩ: tình yêu thiên nhiên và lòng yêu đời tha thiết.
2.3. Hai câu thơ sau: bức tranh cuộc sống
2.3.1. sơn nữ
2.3.1.1. hình ảnh người sơn nữ hăng say lao động
2.3.1.2. "thiếu nữ" gợi lên vẻ trẻ trung của cô gái cùng với hoạt động xay ngô
2.3.1.3. => vẻ đẹp cuộc sống
2.3.2. bếp lửa
2.3.2.1. hình ảnh ánh lửa hồng xuất hiện bất ngờ, tỏa sáng trong đêm tối , xua đi cái lạnh lẽo hiu hắt
2.3.2.2. "hồng"
2.3.2.2.1. "hồng" nằm ở cuối bài thơ -> vị trí đặc biệt
2.3.2.2.2. chữ "hồng" được xem là nhãn tự - nó tạo nên thần thái đặc biệt
2.3.2.2.3. đánh bật 27 âm tiết còn lại, một từ "hồng" đánh bật bóng đêm lui, rất xứng đáng là "ông thánh thứ hai mươi tám" của bài thơ
2.3.2.2.4. không chỉ tỏa ra từ bếp lửa mà chủ yếu tỏa ra từ tấm lòng nhân ái, tinh thần lạt quan của Hồ Chí Minh