บทบาทของสตรีไทยในประวัติศาสตร์

Get Started. It's Free
or sign up with your email address
บทบาทของสตรีไทยในประวัติศาสตร์ by Mind Map: บทบาทของสตรีไทยในประวัติศาสตร์

1. สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี พระบรมราชินีนาถ

1.1. ด้านการปกครอง

1.1.1. เมื่อรัชกาลที่5 เสด็จเยือนยุโรป ได้รับการสถาปนาเป็นผู้สำเร็จราชการแผ่นดิน

1.2. ด้านการศึกษา

1.2.1. บริจาคพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ก่อตั้งโรงเรียนสตรีขึ้นหลายแห่งในกรุงเทพและหัวเมือง

1.2.2. เช่น โรงเรียนราชินีและโรงเรียนเสาวภา

1.3. ด้านการสาธารณสุขและการแพทย์

1.3.1. ก่อตั้งสภาอนุโลมแดง (สภากาชาดไทย)

1.3.2. สร้างรูปพระแม่ธรณีบีบมวยผมที่เชิงสะพานผ่านพิภพลีลา

1.3.3. สนับสนุนให้สตรีไทยใช้การคลอดแบบตะวันตก

2. ตั้งแต่มีการบันทึกหลักฐานมาถึงสมัยรัตนโกสินทร์ตอนต้น

2.1. บทบาททางการเมือง

2.1.1. ด้านการรบและการทำสงคราม

2.1.1.1. สตรีสูงศักดิ์แห่งล้านนา

2.1.1.1.1. ในสมัยพระเจ้าติโลกราชแห่งเชียงใหม่ เจ้านายสตรีมีบทบาทในการรบเพื่อปกป้องบ้านเมืองและช่วยแผ่ขยายอำนาจ

2.1.1.2. สมเด็จพระสุริโยทัย

2.1.1.2.1. เสด็จตามพระสวามีในการปกป้องบ้านเมืองจากศึกพม่า

2.1.1.3. เจ้าศรีอโนชา

2.1.1.3.1. รวบรวมบริวารปกป้องครอบครัวและช่วยเหลือพระยาสุริยอภัย ป้องกันเหตุวุ่นวายในกรุงธนบุรี

2.1.1.3.2. ร่วมมือกับกับพระยาเจ่ง พระยาราม นายกองมอญแต่งทัพเรือเข้าปราบกบฏแตกพ่ายหนีไป

2.1.1.4. คุณหญิงจัน คุณหญิงมุก

2.1.1.4.1. นำประชาชนต่อต้านพม่าที่มาตีเมืองถลางในคราวสงครามเก้าทัพจนได้รับชัยชนะ

2.1.1.5. คุณหญิงโม

2.1.1.5.1. วางแผนและต่อสู็กับกองทัพเจ้าอนุวงศ์แห่งเวียงจันทร์

2.1.2. ด้านการปกครอง

2.1.2.1. พระนางจามเทวี

2.1.2.1.1. ได้รับการเชื้อเชิญให้มาปกครองเมืองหริภุญชัย

2.1.2.1.2. ทำนุบำรุงกิจการทางพระพุทธศาสนา

2.1.2.2. พระนางมหาเทวีสุโขทัย

2.1.2.2.1. มีบทบาทในการปกครองสุโขทัยระหว่างที่พระมหาธรรมราชาที่1ไปปกครองเมืองสรลวงสองแคว

2.1.2.3. พระมหาเทวีล้านนา

2.1.2.3.1. พระเจ้ากรุงหงสาวดีบุเรงนองได้สถาปนาพระนางขึ้นเป็นกษัตริย์ปกครองเมืองเชียงใหม่

2.1.2.4. แม่อยู่หัวศรีสุดาจันทร์

2.1.2.4.1. ดำรงตำแหน่งผู้สำเร็จราชการแผ่นดินของพระยอดฟ้าพระโอรสที่ยังเป็นยุวะกษัตริย์

2.1.2.4.2. พระนางได้ขึ้นปกครองกรุงศรีอยุธยาคู่กับขุนวรวงศาธิราช

2.1.2.5. กรมหลวงโยธาเทพ ( เจ้าฟ้าศรีสุพรรณ )

2.1.2.5.1. พระราชธิดาในสมเด็จพระนารายณ์ มีอิทธิพลอำนาจสิทธิ์ขาดการปกครองดูแลราชสำนักฝ่ายใน

2.1.3. เสริมสร้างสัมพันธไมตรีทางเครือญาติ

2.1.3.1. การเสริมสร้างสัมพันธไมตรี

2.1.3.1.1. การสร้างความความเป็นเครือญาติทั้งในและนอกราชอาณาจักร

2.1.3.1.2. เช่น การสมรสในช่วงรัฐไทยยุคแรกระหว่างล้านนากับล้านช้าง

2.1.3.2. การแสวงหาพันธมิตร

2.1.3.2.1. ในสมัยสมัยพระมหาจักรพรรดิได้มีการเจริญสมพันธไมตรีกับกรุงศรีสัตนาคนหุตล้านช้าง

2.1.3.2.2. ถึงแม้การอภิเษกถูกขัดขวางจากพม่า แต่ทั้งสองอาณาจักรก็ยังไมตรีต่อกัน

2.1.3.3. เมื่อตกอยู่ใต้อำนาจอาณาจักรอื่น

2.1.3.3.1. การถวายพระธิดาเพื่อแสดงความจงรักภักดี

2.1.3.3.2. เช่น กรณีสมเด็จพระธรรมราชายกพระสุพรรณกัลยาให้พระเจ้ากรุงหงสาวดีบุเรงนอง

2.1.4. เมื่อมีการเปลี่ยนผู้นำ

2.1.4.1. การประสานสัมพันธไมตรีผ่านการแต่งงานระหว่างผู้นำใหม่กับสตรีในราชวงศ์เก่า

2.1.4.2. เพื่อให้เกิดการยอมรับในอำนาจ สร้างความชอบธรรมในการสืบทอดราชบัลลังก์

2.2. บทบาททางสังคม

2.2.1. ด้านการศึกษา

2.2.1.1. เจ้าฟ้าพินทวดี

2.2.1.1.1. เป็นกำลังสำคัญในการจัดทำตำราโบราณราชประเพณีที่ชำระเรียบเรียงขึ้นในรัชกาลที่1

2.2.1.2. พระองค์เจ้าบุตรี (พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงรเสรฐสุดา)

2.2.1.2.1. เป็นพระอาจาร์ยสอนวิชาความรู้เบื้องต้นให้แก่พระราชโอรส พระราชธิดาในรัชกาลที่5

2.2.2. ด้านวรรณกรรม

2.2.2.1. เจ้าฟ้ากุณฑลและเจ้าฟ้ามงกุฎ

2.2.2.1.1. ทรงนิพนธ์บทละครเรื่อง ดาหลัง (อิเหนาใหญ่) และอิเหนา (อิเหนาเล็ก)

2.2.2.2. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ากุกรมหลวงนรินทรเทวี

2.2.2.2.1. ทรงนิพนธ์จดหมายเหตุความทรงจำบันทึกเรื่องราวในเหตุการณ์ประวัติศาสตร์ตั้งแต่สมัยอยุธยาเสียแก่พม่าใน พ.ศ.2310 จนถึงสมัยรัชกาลที่2

2.2.2.3. พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้ามณฑา พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าอุบล

2.2.2.3.1. นิพนธ์กุมารคำฉันท์

2.2.2.4. คุณพุ่ม (บุษบาท่าเรือจ้าง)

2.2.2.4.1. ทรงนิพนธ์เพลงยาวบวงสรวงสระน้ำที่บางโขมด เพลงเพลงยาวเฉลิมพระเกียรติรัชกาลที่3

2.2.2.5. คุณสุวรรณ

2.2.2.5.1. ทรงนิพนธ์ บทละครเรื่องพระมะเหลเถไถ บทละครเรื่องอุณรุทร้อยเรื่อง เพลงยาวกรมหมื่นอัปสรสุดาเทพทรงพระประชวร

2.2.3. ด้านการศาสนา

2.2.3.1. สละพระราชทรัพย์เพื่อสร้างพระปฏิสังขรณ์พระอาราม พระพทธรูป ทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา

3. สมัยรัชกาลที่5 ถึงสงครามโลกครั้งที่2

3.1. กลุ่มพระมหาเทวีของรัชกาลที่5

3.1.1. สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา พระบรมราชเทวี

3.1.1.1. พัฒนาคุณภาพชีวิตของประชาชนในหัวเมือง

3.1.1.2. เช่น การจัดตั้งโรงพยาบาลสมเด็จ ณ ศรีราชา สอนหนังสือและอาชีพชาวบ้าน โดยเฉพาะการทอผ้า

3.1.2. สมเด็จพระปิตุจฉาเจ้า สุขุมาลมารศรี พระอัครราชเทวี

3.1.2.1. นิพนธ์ สุขุมาลนิพนธ์

3.1.2.2. ทรงจัดให้วังบางขุนพรมเป็นแหล่งศึกษาที่ทันสมัยสำหรับสตรีสูงศักดิ์

3.1.2.3. สร้างอาคารเรียนให้วัดพิชยญาติกาวาราม

3.1.3. พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์

3.1.3.1. อุทิศราชทรัพย์ส่วนพระองค์จัดตั้งโรงเลี้ยงเด็กกำพร้าและสงเคราะห์ผู้ยากจน

3.1.4. เจ้าดารารัศมี พระราชชายา

3.1.4.1. เป็นผู้เชื่อมความสัมพันธ์และวัฒนธรรมดินแดนของเป็นเอกภาพ

3.1.4.2. สนับสนุนการก่อตั้งและการดำเนินงานๆของโรงเรียนในเชียงใหม่ เช่น โรงเรียนยุพราชวิทยาลัย

3.1.5. เจ้าคุณจอมมารดาแพ

3.1.5.1. ปรับปรุงภาพลักษณ์ แก้ไขขนบธรรมเนียมต่างๆให้ทันสมัย

3.1.5.2. จัดตั้งสุขศาลาให้สงเคราะห์แก่คนทั่วไป

3.2. กลุ่มสตรีที่ได้รับการศึกษาแผนใหม่

3.2.1. ด้านการแพทย์และสังคมสังเคราะห์

3.2.1.1. หม่อมเจ้าหญิงมัณฑารพ

3.2.1.1.1. จัดระเบียบแบบแผนการรักษาพยาบาลและปรับมาตรฐานการศึกษาให้ทันสมัย

3.2.1.2. แพทย์หญิง ดร.คุณเพียร เวชบุล

3.2.1.2.1. บำบัดและป้องกันกามโรคทั้งแก่บุรุษและหญิงขายบริการ

3.2.1.2.2. ช่วยเหลือสตรีที่ระสบปัญหาชีวิตในครอบครัว

3.2.1.2.3. ก่อตั้งสถานรับเลี้ยงเด็กกำพร้านอกสมรส ชื่อว่า มาตาภาวสถาน

3.2.1.3. ท่านผู้หญิงละเอียดพิบูลสงคราม

3.2.1.3.1. ตั้งสโมสรวัฒนธรรมฝ่ายหญิงและจัดกิจกรรรมที่เป็นประโยชน์ต่อสตรีและเยาวชน

3.2.1.3.2. พยายามยกสถานภาพของสตรี เช่น สิทธิความเสมอภาคในการดำรงตำแหน่งทางราชการ การจัดตั้งสหพันธ์กรรมกรหญิง

3.2.2. ริเริ่มการปลูกพืชเมืองหนาว

3.2.3. ด้านการประกอบอาชีพและกิจกรรมสังคม

3.2.3.1. หม่อมเจ้าหญิงพูนพิศสมัย ดิศกุล

3.2.3.1.1. มีงานนิพนธ์ทั้งด้านการท่องเที่ยว ขนบธรรมเนียมไทย กิจกรรมทางพระพุทธศาสนา

3.2.3.1.2. มีส่วนร่วมก่อตั้งองค์การพุทธศาสนิกสัมพันธ์แห่งโลก

3.2.3.2. หม่อมศรีพรหมมา กฤดากร

3.2.3.2.1. นำเทคโนโลยีและวิถีชีวิตแบบตะวันตกมาประยุกต์ใช้ในฟาร์มและครอบครัว

3.2.3.3. ท่านผู้หญิงเปลี่ยน ภาสกรวงศ์

3.2.3.3.1. จัดพิมพ์ตำรา แม่ครัวหัวป่าก์ เป็นตำราอาหารคาวหวานเล่มแรกของไทย

3.2.3.4. ท่านผู้หญิงตลับ สุขุม

3.2.3.4.1. พัฒนาสถานภาพของสตรีไทยในกรุงเทพ

3.2.4. กลุ่มสตรีที่ประกอบชีพด้านกฎหมาย

3.2.4.1. การเรียกร้องสิทธิสตรีและยกระดับสถานภาพให้ทัดเทียมบุรุษ

3.2.4.2. เช่น คุณหญิงแร่ม พรหโมบล

3.2.5. กลุ่มสตรีที่ประกอบชีพด้านการศึกษา

3.2.5.1. อบรมเยาวชนสตรีให้เติบใหญ่อย่างมีคุณค่า

3.2.6. สตรีจากราชสกุลกุญชร

3.2.6.1. หม่อมหลวงบุปผา (กุญชร) นิมมานเหมินทร์

3.2.6.1.1. มีผลงานคือการเขียนนิยาย เป็นวรรณกรรมที่ทรงคุณค่าทั้งด้านภาษาและเนื้อหาที่สะท้อนภาพสังคมไทยยุคนั้น

3.2.6.2. หม่อมหลวงบุญเหลือ (กุญชร) เทพยสุวรรณ

3.2.6.2.1. มีบทบาทสำคัญด้านการศึกษาโดยเฉพาะด้านภาษาศาสตร์และงานวิจัยเกี่ยวกับตระกูลภาษาไท

3.2.7. หม่อมหลวงพวงร้อย (สนิทวงศ์) อภัยวงศ์

3.2.7.1. มีความโดดเด่นด้านดนตรีและประพันธ์บทเพลงที่ไพเราะและทรงคุณค่ามากมาย เช่น เพลงเทิดพระเกียรติ